Skip to Content
Watermelon — Plant Protection: Diseases, Pests, Disorders & Deficiencies | KisanGuide
Languageभाषाભાષા
Plant Protectionफसल सुरक्षाપાક સંરક્ષણ · Cucurbitaceae

Watermelonतरबूज़તડબૂચ — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર

Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.

Familyकुलકુળ
Cucurbitaceae
Diseasesरोगરોગ
4
Pestsकीटજીવાત
3
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
4
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
4
Showदिखाएँબતાવો

Diseasesरोगરોગ

Fusarium wiltफ्यूज़ेरियम म्लानिફ્યુઝેરિયમ સુકારો

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Runners wilt (often one side), yellowing, vascular browning; plants collapse.बेल मुरझाती (अक्सर एक ओर), पीलापन, संवहनी भूरापन; पौधे गिरते।વેલ ચીમળાય (ઘણીવાર એક બાજુ), પીળાશ, વાહિની ભૂખરાશ; છોડ ઢળે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Resistant/grafted plants, long rotation, Trichoderma, good drainage.प्रतिरोधी/ग्राफ्टेड पौधे, लंबा फसल-चक्र, ट्राइकोडर्मा, अच्छी जल-निकासी।પ્રતિકારક/કલમી છોડ, લાંબી ફેરબદલી, ટ્રાઇકોડર્મા, સારું નિતારણ.

Anthracnoseएंथ्रेक्नोज़એન્થ્રેક્નોઝ

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Dark leaf spots and sunken, water-soaked circular lesions on fruit.गहरे पत्ती-धब्बे व फल पर धँसे, जल-युक्त गोल घाव।ઘેરા પાન-ડાઘ અને ફળ પર ધસેલા, પાણીપોચા ગોળ ડાઘ.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean seed, rotation, avoid wet-work, recommended fungicide.स्वच्छ बीज, फसल-चक्र, गीले में काम नहीं, अनुशंसित फफूँदनाशी।ચોખ્ખું બીજ, ફેરબદલી, ભીનામાં કામ નહિ, ભલામણ ફૂગનાશક.

Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Angular yellow leaf patches with mould beneath in humid weather.नम मौसम में कोणीय पीले पत्ती-धब्बे, नीचे फफूँद।ભેજમાં ખૂણાવાળા પીળા પાન-ડાઘ, નીચે ફૂગ.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid leaf wetness, recommended fungicide.हवा, पत्तियाँ गीली न रहें, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, પાન ભીના ન રહે, ભલામણ ફૂગનાશક.

Powdery mildewचूर्णिल आसिताભૂકી છારો

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: White powder on leaves; early decline.पत्तियों पर सफेद चूर्ण; जल्दी क्षय।પાન પર સફેદ ભૂકી; વહેલો ક્ષય.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing, sunlight, sulphur or recommended fungicide.दूरी, धूप, सल्फर या अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર, તડકો, સલ્ફર કે ભલામણ ફૂગનાશક.

Pestsकीटજીવાત

Fruit flyफल मक्खीફળ માખી

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Maggots in fruit; rotting.फल में मैगट; सड़न।ફળમાં મેગટ; સડો.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Cue-lure traps, bait, destroy fallen fruit.क्यू-ल्योर ट्रैप, चारा, गिरे फल नष्ट।ક્યૂ-લ્યોર ટ્રેપ, બેઇટ, ખરેલ ફળ નાશ.

Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies, honeydew; spread mosaic.बस्तियाँ, स्राव; मोज़ेक फैलाते।વસાહતો, સ્રાવ; મોઝેક ફેલાવે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Sticky traps, neem, natural enemies, insecticide if heavy.चिपचिपे ट्रैप, नीम, प्राकृतिक शत्रु, अधिक हो तो कीटनाशी।સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ, વધુ હોય તો કીટનાશક.

Red pumpkin beetleलाल कद्दू भृंगલાલ કોળા ભમરો

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Beetles skeletonise seedling leaves; root grubs.भृंग अंकुर-पत्तियाँ कुतरते; जड़-ग्रब।ભમરા રોપા-પાન કોરે; મૂળ-ઈયળ.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick, neem, seedling-stage protection.हाथ से चुनें, नीम, अंकुर-अवस्था सुरक्षा।હાથથી વીણો, લીમડો, રોપા-અવસ્થા રક્ષણ.

Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર

Blossom-end rotपुष्पांत सड़नફૂલ-છેડાનો સડો

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Sunken, leathery black patch at the fruit's blossom end (calcium + uneven water).फल के पुष्पांत पर धँसा, चमड़े-सा काला धब्बा (कैल्शियम + असमान पानी)।ફળના ફૂલ-છેડે ધસેલો, ચામડા જેવો કાળો ડાઘ (કેલ્શિયમ + અસમાન પાણી).

Fixउपायઉપાય: Even moisture, adequate calcium, avoid excess nitrogen/potash.समान नमी, पर्याप्त कैल्शियम, अधिक नाइट्रोजन/पोटाश से बचें।સમાન ભેજ, પૂરતું કેલ્શિયમ, વધુ નાઇટ્રોજન/પોટાશ ટાળો.

Hollow heartखोखला हृदयપોલું હૃદય

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Internal cracks or cavities in the flesh from rapid growth or poor pollination.तेज़ वृद्धि या कमज़ोर परागण से गूदे में भीतरी दरारें/गुहा।ઝડપી વૃદ્ધિ કે નબળા પરાગનયનથી ગરમાં અંદરની તિરાડ/પોલાણ.

Fixउपायઉપાય: Even moisture, good pollination, balanced nutrition.समान नमी, अच्छा परागण, संतुलित पोषण।સમાન ભેજ, સારું પરાગનયન, સંતુલિત પોષણ.

Fruit crackingफल का फटनाફળ ફાટવું

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Rind cracks after heavy watering or rain at maturity.परिपक्वता पर भारी सिंचाई/बारिश से छिलका फटता।પાકવા વખતે ભારે પિયત/વરસાદથી છાલ ફાટે.

Fixउपायઉપાય: Even moisture, avoid sudden watering, timely harvest.समान नमी, अचानक सिंचाई नहीं, समय पर तुड़ाई।સમાન ભેજ, અચાનક પિયત નહિ, સમયસર વીણી.

Sunburnसनबर्न (धूप जलन)સનબર્ન (તડકો દાઝ)

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Pale, scalded patch on the exposed rind under strong sun.तेज़ धूप में खुले छिलके पर हल्का, झुलसा धब्बा।તેજ તડકે ખુલ્લી છાલ પર આછો, દાઝેલો ડાઘ.

Fixउपायઉપાય: Keep vine cover, avoid defoliation, cover exposed fruit.बेल आवरण रखें, पत्ती-हानि नहीं, खुले फल ढकें।વેલ આવરણ રાખો, પાન-હાનિ નહિ, ખુલ્લા ફળ ઢાંકો.

Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ

Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Pale older leaves; weak vines.पुरानी पत्तियाँ हल्की; कमज़ोर बेल।જૂના પાન આછા; નબળી વેલ.

Fixउपायઉપાય: Split nitrogen; manure (avoid excess late — delays sweetness).नाइट्रोजन विभाजित; खाद (देर से अधिक नहीं — मिठास में देरी)।નાઇટ્રોજન વિભાજિત; ખાતર (મોડેથી વધુ નહિ — મીઠાશમાં વિલંબ).

Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Margin scorch; potassium drives size and sweetness.किनारे झुलसे; पोटैशियम आकार व मिठास बढ़ाता।કિનારી દાઝે; પોટાશ માપ અને મીઠાશ વધારે.

Fixउपायઉપાય: Apply potash; keep moisture even.पोटाश दें; नमी समान रखें।પોટાશ આપો; ભેજ સમાન રાખો.

Magnesium (Mg)मैग्नीशियम (Mg)મેગ્નેશિયમ (Mg)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Interveinal yellowing of older leaves.पुरानी पत्तियों में शिरा-मध्य पीलापन।જૂના પાનમાં નસ-વચ્ચે પીળાશ.

Fixउपायઉપાય: Magnesium sulphate spray.मैग्नीशियम सल्फेट छिड़काव।મેગ્નેશિયમ સલ્ફેટ છંટકાવ.

Boron (B)बोरॉन (B)બોરોન (B)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Corky or cracked fruit, brittle growing tips.कॉर्की या फटा फल, भंगुर शीर्ष।કોર્કી કે ફાટેલ ફળ, બરડ ટોચ.

Fixउपायઉપાય: Careful borax dose (excess boron is toxic).सावधान बोरैक्स मात्रा (अधिक बोरॉन विषैला)।સાવધ બોરેક્સ માત્રા (વધુ બોરોન ઝેરી).

IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ

Prevention & resistant varietiesरोकथाम व प्रतिरोधी किस्मेंઅટકાવ અને પ્રતિકારક જાતClean seed, resistant types, rotation, drainageस्वच्छ बीज, प्रतिरोधी किस्में, फसल-चक्र, जल-निकासीચોખ્ખું બીજ, પ્રતિકારક જાત, ફેરબદલી, નિતારણ
Cultural & field hygieneकृषि-क्रियाएँ व खेत स्वच्छताખેતી-ક્રિયા અને ખેતર સ્વચ્છતાSpacing, mulch, remove debris & affected plantsदूरी, मल्च, अवशेष व प्रभावित पौधे हटाएँઅંતર, મલ્ચ, કચરો અને અસરગ્રસ્ત છોડ દૂર કરો
Monitoring & scoutingनिगरानी व सर्वेक्षणદેખરેખ અને સર્વેક્ષણCheck weekly; act at the first signसाप्ताहिक जाँच; पहले लक्षण पर कार्रवाईસાપ્તાહિક તપાસ; પ્રથમ ચિહ્ને પગલાં
Biological & organicजैविक व कार्बनिकજૈવિક અને સેન્દ્રિયTrichoderma, Pseudomonas, neem, natural enemiesट्राइकोडर्मा, स्यूडोमोनास, नीम, प्राकृतिक शत्रुટ્રાઇકોડર્મા, સ્યુડોમોનાસ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ
Chemical — last resortरासायनिक — अंतिम उपायરાસાયણિક — છેલ્લો ઉપાયRecommended product at threshold; rotate; follow labelअनुशंसित उत्पाद सीमा पर; अदला-बदली; लेबल मानेंભલામણ ઉત્પાદન મર્યાદાએ; ફેરબદલી; લેબલ પાળો

Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.

Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો

Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.

KisanGuide

Practical, farmer-first crop guidance — cultivation, diseases, pests, disorders and deficiencies, in your language.व्यावहारिक, किसान-केंद्रित मार्गदर्शन — खेती, रोग, कीट, विकार व पोषक कमी, आपकी भाषा में।વ્યવહારુ, ખેડૂત-કેન્દ્રિત માર્ગદર્શન — ખેતી, રોગ, જીવાત, વિકાર અને પોષક ઉણપ, તમારી ભાષામાં.

Guidance is general — always follow local recommendations and read product labels before use.मार्गदर्शन सामान्य है — हमेशा स्थानीय अनुशंसा मानें और उपयोग से पूर्व लेबल पढ़ें।માર્ગદર્શન સામાન્ય છે — હંમેશા સ્થાનિક ભલામણ પાળો અને વપરાશ પૂર્વે લેબલ વાંચો.