Skip to Content
Radish — Plant Protection: Diseases, Pests, Disorders & Deficiencies | KisanGuide
Languageभाषाભાષા
Plant Protectionफसल सुरक्षाપાક સંરક્ષણ · Brassicaceae

Radishमूलीમૂળા — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર

Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.

Familyकुलકુળ
Brassicaceae
Diseasesरोगરોગ
3
Pestsकीटજીવાત
3
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
3
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
3
Showदिखाएँબતાવો

Diseasesरोगરોગ

Alternaria leaf spotअल्टरनेरिया पर्ण धब्बाઅલ્ટરનેરિયા પાન ડાઘ

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Dark brown spots with concentric rings on leaves; leaves yellow and dry.पत्तियों पर संकेंद्रित छल्लों वाले गहरे भूरे धब्बे; पत्तियाँ पीली होकर सूखतीं।પાન પર કેન્દ્રિત કૂંડાળાવાળા ઘેરા ભૂરા ડાઘ; પાન પીળા થઈ સુકાય.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean seed, rotation, spacing, remove debris, recommended fungicide.स्वच्छ बीज, फसल-चक्र, दूरी, अवशेष हटाएँ, अनुशंसित फफूँदनाशी।ચોખ્ખું બીજ, ફેરબદલી, અંતર, કચરો કાઢો, ભલામણ ફૂગનાશક.

Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Angular yellow patches with mould beneath in humid weather.नम मौसम में कोणीय पीले धब्बे, नीचे फफूँद।ભેજમાં ખૂણાવાળા પીળા ડાઘ, નીચે ફૂગ.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid leaf wetness, recommended fungicide.हवा, पत्तियाँ गीली न रहें, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, પાન ભીના ન રહે, ભલામણ ફૂગનાશક.

White rustश्वेत रतुआસફેદ ગેરુ

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: White, blister-like pustules on the leaf underside; leaves and shoots distort.पत्ती की निचली सतह पर सफेद, फफोले जैसे दाने; पत्तियाँ व प्ररोह विकृत।પાનની નીચલી સપાટીએ સફેદ, ફોલ્લા જેવા ડાઘ; પાન અને અંકુર વિકૃત.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Resistant types, rotation, remove infected leaves, recommended fungicide.सहनशील किस्में, फसल-चक्र, संक्रमित पत्तियाँ हटाएँ, अनुशंसित फफूँदनाशी।સહનશીલ જાત, ફેરબદલી, ચેપગ્રસ્ત પાન કાઢો, ભલામણ ફૂગનાશક.

Pestsकीटજીવાત

Flea beetleफ्ली बीटल (पिस्सू भृंग)ફ્લી બીટલ

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Tiny jumping beetles make many small shot-hole pits in the leaves.छोटे कूदने वाले भृंग पत्तियों में अनेक छोटे छेद (शॉट-होल) बनातें।નાના કૂદતા ભમરા પાનમાં ઘણા નાના કાણાં (શોટ-હોલ) પાડે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Row covers, neem, clear debris, recommended insecticide at seedling stage.रो-कवर, नीम, अवशेष साफ़ करें, अंकुर अवस्था पर अनुशंसित कीटनाशी।રો-કવર, લીમડો, કચરો સાફ કરો, રોપા અવસ્થાએ ભલામણ કીટનાશક.

Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on tender shoots and leaf undersides; honeydew, sooty mould; spread viruses.कोमल प्ररोहों व पत्ती की निचली सतह पर बस्तियाँ; स्राव, काली फफूँद; विषाणु फैलाते।કૂમળા અંકુર અને પાનની નીચલી સપાટીએ વસાહતો; સ્રાવ, કાળી ફૂગ; વાઇરસ ફેલાવે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Yellow sticky traps, neem, natural enemies, insecticide if heavy.पीले चिपचिपे ट्रैप, नीम, प्राकृतिक शत्रु, अधिक हो तो कीटनाशी।પીળા સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ, વધુ હોય તો કીટનાશક.

Mustard sawflyसरसों आरा-मक्खीરાઈ કરવત-માખી

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Black slimy larvae skeletonise the leaves, feeding along the margins.काली चिकनी इल्लियाँ किनारों से खाकर पत्तियों को जालीदार बनातीं।કાળી ચીકણી ઈયળ કિનારીથી ખાઈ પાનને જાળી જેવા બનાવે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick larvae in the morning, neem, recommended insecticide at threshold.सुबह इल्लियाँ हाथ से चुनें, नीम, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।સવારે ઈયળ હાથથી વીણો, લીમડો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.

Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર

Forking & splitting of rootsजड़ों का कँटीला व फटनाમૂળ ફાંટાવું અને ફાટવું

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Roots fork or split in stony, compacted soil, after fresh manure, or with uneven water.पथरीली, सख्त मिट्टी, कच्ची खाद या असमान पानी से जड़ें कँटीली/फटतीं।પથરાળ, સખત જમીન, કાચા ખાતર કે અસમાન પાણીથી મૂળ ફાંટાય/ફાટે.

Fixउपायઉપાય: Deep, loose, stone-free soil; avoid fresh manure; keep moisture even.गहरी, भुरभुरी, पत्थर-रहित मिट्टी; कच्ची खाद नहीं; नमी समान रखें।ઊંડી, પોચી, પથ્થર-રહિત જમીન; કાચું ખાતર નહિ; ભેજ સમાન રાખો.

Pithiness (spongy root)पिथीनेस (स्पंजी जड़)પિથીનેસ (સ્પોંજી મૂળ)

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Roots turn spongy, hollow and woody from over-maturity or heat.अति-परिपक्वता या गर्मी से जड़ें स्पंजी, खोखली व रेशेदार।વધુ-પાકવું કે ગરમીથી મૂળ સ્પોંજી, પોલા અને રેસાવાળા.

Fixउपायઉપાય: Harvest young, sow in the right season, keep moisture even.जल्दी कटाई, सही ऋतु में बुवाई, नमी समान रखें।વહેલી કાપણી, યોગ્ય ઋતુમાં વાવણી, ભેજ સમાન રાખો.

Bolting (premature flowering)बोल्टिंग (अगेती फूल)બોલ્ટિંગ (વહેલું ફૂલ)

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Premature flowering under heat or long days; leaves and roots turn bitter and poor.गर्मी या लंबे दिनों में अगेती फूल; पत्तियाँ/जड़ें कड़वी व खराब।ગરમી કે લાંબા દિવસોમાં વહેલું ફૂલ; પાન/મૂળ કડવા અને ખરાબ.

Fixउपायઉપાય: Sow in the cool season, use bolt-tolerant types, harvest before bolting.ठंडी ऋतु में बुवाई, बोल्ट-सहनशील किस्में, बोल्टिंग से पहले कटाई।ઠંડી ઋતુમાં વાવણી, બોલ્ટ-સહનશીલ જાત, બોલ્ટિંગ પહેલાં કાપણી.

Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ

Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Pale foliage and small roots; note that too much nitrogen causes forking and hairy roots.हल्की पत्तियाँ व छोटी जड़ें; ध्यान दें अधिक नाइट्रोजन से जड़ें कँटीली व बालदार।આછા પાન અને નાના મૂળ; નોંધ: વધુ નાઇટ્રોજનથી મૂળ ફાંટાય અને વાળવાળા થાય.

Fixउपायઉપાય: Give moderate, split nitrogen; avoid excess and fresh manure.मध्यम, विभाजित नाइट्रोजन; अधिक व कच्ची खाद से बचें।મધ્યમ, વિભાજિત નાઇટ્રોજન; વધુ અને કાચું ખાતર ટાળો.

Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Older-leaf margin scorch; poor root size and quality.पुरानी पत्तियों के किनारे झुलसे; जड़ का आकार व गुणवत्ता खराब।જૂના પાનની કિનારી દાઝે; મૂળનું માપ અને ગુણવત્તા ખરાબ.

Fixउपायઉપાય: Apply potash; keep moisture even.पोटाश दें; नमी समान रखें।પોટાશ આપો; ભેજ સમાન રાખો.

Boron (B)बोरॉन (B)બોરોન (B)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Cracked roots with brown internal spots or cavities; brittle petioles.जड़ें फटी, भीतर भूरे धब्बे/गुहा; भंगुर डंठल।મૂળ ફાટેલા, અંદર ભૂરા ડાઘ/પોલાણ; બરડ દાંડી.

Fixउपायઉપાય: Careful borax dose (excess boron is toxic).सावधान बोरैक्स मात्रा (अधिक बोरॉन विषैला)।સાવધ બોરેક્સ માત્રા (વધુ બોરોન ઝેરી).

IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ

Prevention & resistant varietiesरोकथाम व प्रतिरोधी किस्मेंઅટકાવ અને પ્રતિકારક જાતClean seed, resistant types, rotation, drainageस्वच्छ बीज, प्रतिरोधी किस्में, फसल-चक्र, जल-निकासीચોખ્ખું બીજ, પ્રતિકારક જાત, ફેરબદલી, નિતારણ
Cultural & field hygieneकृषि-क्रियाएँ व खेत स्वच्छताખેતી-ક્રિયા અને ખેતર સ્વચ્છતાSpacing, mulch, remove debris & affected plantsदूरी, मल्च, अवशेष व प्रभावित पौधे हटाएँઅંતર, મલ્ચ, કચરો અને અસરગ્રસ્ત છોડ દૂર કરો
Monitoring & scoutingनिगरानी व सर्वेक्षणદેખરેખ અને સર્વેક્ષણCheck weekly; act at the first signसाप्ताहिक जाँच; पहले लक्षण पर कार्रवाईસાપ્તાહિક તપાસ; પ્રથમ ચિહ્ને પગલાં
Biological & organicजैविक व कार्बनिकજૈવિક અને સેન્દ્રિયTrichoderma, Pseudomonas, neem, natural enemiesट्राइकोडर्मा, स्यूडोमोनास, नीम, प्राकृतिक शत्रुટ્રાઇકોડર્મા, સ્યુડોમોનાસ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ
Chemical — last resortरासायनिक — अंतिम उपायરાસાયણિક — છેલ્લો ઉપાયRecommended product at threshold; rotate; follow labelअनुशंसित उत्पाद सीमा पर; अदला-बदली; लेबल मानेंભલામણ ઉત્પાદન મર્યાદાએ; ફેરબદલી; લેબલ પાળો

Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.

Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો

Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.

KisanGuide

Practical, farmer-first crop guidance — cultivation, diseases, pests, disorders and deficiencies, in your language.व्यावहारिक, किसान-केंद्रित मार्गदर्शन — खेती, रोग, कीट, विकार व पोषक कमी, आपकी भाषा में।વ્યવહારુ, ખેડૂત-કેન્દ્રિત માર્ગદર્શન — ખેતી, રોગ, જીવાત, વિકાર અને પોષક ઉણપ, તમારી ભાષામાં.

Guidance is general — always follow local recommendations and read product labels before use.मार्गदर्शन सामान्य है — हमेशा स्थानीय अनुशंसा मानें और उपयोग से पूर्व लेबल पढ़ें।માર્ગદર્શન સામાન્ય છે — હંમેશા સ્થાનિક ભલામણ પાળો અને વપરાશ પૂર્વે લેબલ વાંચો.