Onionप्याज़ડુંગળી — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Purple blotchबैंगनी धब्बाજાંબલી ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: White specks grow into purplish, zoned blotches on leaves; tips die back.पत्तियों पर सफेद बिंदु जो बैंगनी ज़ोनदार धब्बों में बदलते; सिरे सूखते।પાન પર સફેદ ટપકાં જે જાંબલી પટ્ટાવાળા ડાઘમાં ફેરવાય; ટોચ સુકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Wider spacing, avoid leaf wetness, recommended fungicide with a sticker.अधिक दूरी, पत्तियाँ गीली न रहें, स्टिकर सहित अनुशंसित फफूँदनाशी।વધુ અંતર, પાન ભીના ન રહે, સ્ટીકર સાથે ભલામણ ફૂગનાશક.
Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Pale oval patches with greyish-violet mould; leaves bend and die in cool, humid weather.हल्के अंडाकार धब्बे, भूरी-बैंगनी फफूँद; ठंडे-नम मौसम में पत्तियाँ झुककर मरतीं।આછા અંડાકાર ડાઘ, ભૂખરી-જાંબલી ફૂગ; ઠંડા-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન વળી મરે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow and drainage, avoid overhead water, recommended fungicide.हवा व जल-निकासी, ऊपर से सिंचाई नहीं, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા અને નિતારણ, ઉપરથી પિયત નહિ, ભલામણ ફૂગનાશક.
Basal rotतल सड़नતળ સડો
Signsलक्षणચિહ્નો: Yellowing, wilting; the roots and bulb base rot, often in store.पीलापन, मुरझाना; जड़ें व कंद का तल सड़ता, अक्सर भंडारण में।પીળાશ, ચીમળાવું; મૂળ અને ડુંગળીનો તળ સડે, ઘણીવાર સંગ્રહમાં.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Healthy sets, rotation, good drainage, Trichoderma, cure and store dry.स्वस्थ सेट, फसल-चक्र, अच्छी जल-निकासी, ट्राइकोडर्मा, सुखाकर भंडारण।તંદુરસ્ત સેટ, ફેરબદલી, સારું નિતારણ, ટ્રાઇકોડર્મા, સૂકવીને સંગ્રહ.
Pestsकीटજીવાત
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Silvery streaks and curled, distorted leaves; tiny slender insects in the leaf folds.चाँदी-सी धारियाँ व मुड़ी-विकृत पत्तियाँ; पत्ती-मोड़ में छोटे पतले कीट।રૂપેરી રેખાઓ અને વળેલા-વિકૃત પાન; પાનની ગડીમાં નાના પાતળા જીવડાં.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, neem, adequate moisture; a recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, नीम, पर्याप्त नमी; सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, પૂરતો ભેજ; મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Onion maggotप्याज़ मैगटડુંગળી મેગટ
Signsलक्षणચિહ્નો: Maggots tunnel into seedling and bulb bases; plants wilt and rot.मैगट अंकुर/कंद के तल में सुरंग बनाते; पौधे मुरझाकर सड़ते।મેગટ રોપા/ડુંગળીના તળમાં ભોગવે; છોડ ચીમળાઈ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean soil, rotation, avoid fresh manure, a recommended soil treatment.स्वच्छ मिट्टी, फसल-चक्र, कच्ची खाद नहीं, अनुशंसित मृदा-उपचार।ચોખ્ખી માટી, ફેરબદલી, કાચું ખાતર નહિ, ભલામણ જમીન-માવજત.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Bolting (early flowering)बोल्टिंग (अगेती फूल)બોલ્ટિંગ (વહેલું ફૂલ)
Causeकारणકારણ: Large seedlings or sets exposed to cold; temperature swings; sowing too early.बड़े पौधे/सेट का ठंड में आना; तापमान उतार-चढ़ाव; बहुत जल्दी बुवाई।મોટા રોપા/સેટ ઠંડીમાં આવવા; તાપમાન ફેરફાર; બહુ વહેલી વાવણી.
Fixउपायઉપાય: Sow on time, correct seedling/set size, avoid cold exposure, bolting-tolerant types.समय पर बुवाई, सही पौध/सेट आकार, ठंड से बचाव, बोल्टिंग-सहनशील किस्में।સમયસર વાવણી, યોગ્ય રોપા/સેટ માપ, ઠંડીથી બચાવ, બોલ્ટિંગ-સહનશીલ જાત.
Bulb splitting / doublingकंद का फटना/जुड़वाँડુંગળી ફાટવી/બેવડાવી
Causeकारणકારણ: Irregular watering (dry then wet); too-wide spacing; interrupted growth.अनियमित सिंचाई (सूखा फिर गीला); अधिक दूरी; बाधित वृद्धि।અનિયમિત પિયત (સૂકું પછી ભીનું); વધુ અંતર; અટકેલી વૃદ્ધિ.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, correct spacing, steady uninterrupted growth.समान नमी, सही दूरी, निरंतर स्थिर वृद्धि।સમાન ભેજ, યોગ્ય અંતર, સતત સ્થિર વૃદ્ધિ.
Tip burn / leaf scorchसिरा झुलसाટોચ દાઝ
Causeकारणકારણ: Potassium or water stress, hot dry winds, sometimes salty soil or water.पोटैशियम/जल-तनाव, गर्म सूखी हवाएँ, कभी खारी मिट्टी/पानी।પોટાશ/પાણી-તાણ, ગરમ સૂકા પવન, ક્યારેક ખારી માટી/પાણી.
Fixउपायઉપાય: Adequate potassium and even moisture; avoid salinity; rule out thrips or disease.पर्याप्त पोटैशियम व समान नमी; खारापन से बचें; थ्रिप्स/रोग की जाँच।પૂરતું પોટાશ અને સમાન ભેજ; ખારાશ ટાળો; થ્રિપ્સ/રોગ તપાસો.
Thick neck / poor bulbingमोटी गर्दनજાડી ડોક
Causeकारणકારણ: Too much nitrogen or water late; planting too late; heat arriving too early.देर से अधिक नाइट्रोजन/पानी; बहुत देर से रोपाई; जल्दी गर्मी।મોડેથી વધુ નાઇટ્રોજન/પાણી; બહુ મોડું વાવેતર; વહેલી ગરમી.
Fixउपायઉપાય: Stop nitrogen and reduce water near maturity; plant on time; right variety for the region.परिपक्वता पर नाइट्रोजन बंद व पानी कम; समय पर रोपाई; क्षेत्र हेतु सही किस्म।પાક પાકતી વખતે નાઇટ્રોજન બંધ અને પાણી ઘટાડો; સમયસર વાવેતર; વિસ્તાર માટે યોગ્ય જાત.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale and yellow; thin, slow growth; small bulbs.पुरानी पत्तियाँ हल्की व पीली; पतली, धीमी वृद्धि; छोटे कंद।જૂના પાન આછા અને પીળા; પાતળી, ધીમી વૃદ્ધિ; નાની ડુંગળી.
Fixउपायઉપાય: Nitrogen in early split doses; stop nitrogen near maturity; add manure.नाइट्रोजन शुरुआती विभाजित मात्रा में; परिपक्वता पर नाइट्रोजन बंद; खाद डालें।નાઇટ્રોજન શરૂઆતી વિભાજિત માત્રામાં; પાક પાકતી વખતે નાઇટ્રોજન બંધ; ખાતર આપો.
Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)
Signsलक्षणચિહ્નો: Leaf tips and margins yellow then scorch; soft bulbs that store poorly.पत्ती-सिरे व किनारे पीले फिर झुलसे; मुलायम कंद जो भंडारण में खराब।પાનની ટોચ અને કિનારી પીળી પછી દાઝે; પોચી ડુંગળી જે સંગ્રહમાં બગડે.
Fixउपायઉપાય: Apply potash; keep moisture even; avoid excess nitrogen.पोटाश दें; नमी समान रखें; अधिक नाइट्रोजन से बचें।પોટાશ આપો; ભેજ સમાન રાખો; વધુ નાઇટ્રોજન ટાળો.
Sulphur (S)सल्फर (S)સલ્ફર (S)
Signsलक्षणચિહ્નો: Newer leaves uniformly pale-yellow; low pungency and yield.नई पत्तियाँ समान रूप से हल्की-पीली; तीखापन व उपज कम।નવા પાન એકસરખા આછા-પીળા; તીખાશ અને ઉપજ ઓછી.
Fixउपायઉપાય: Apply gypsum or ammonium sulphate; onions respond strongly to sulphur.जिप्सम या अमोनियम सल्फेट दें; प्याज़ सल्फर पर अच्छी प्रतिक्रिया देता है।જિપ્સમ કે એમોનિયમ સલ્ફેટ આપો; ડુંગળી સલ્ફરને સારો પ્રતિસાદ આપે.
Zinc (Zn)ज़िंक (Zn)ઝિંક (Zn)
Signsलक्षणચિહ્નો: Short, pale, streaky leaves with stunted growth on zinc-poor soils.ज़िंक-न्यून मिट्टी में छोटी, हल्की, धारीदार पत्तियाँ व बौनी वृद्धि।ઝિંક-ઓછી જમીનમાં ટૂંકા, આછા, રેખાવાળા પાન અને ઠીંગણી વૃદ્ધિ.
Fixउपायઉપાય: Foliar or soil zinc sulphate.ज़िंक सल्फेट पर्ण/मृदा द्वारा।ઝિંક સલ્ફેટ પર્ણ/જમીન દ્વારા.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.
Onionप्याज़ડુંગળી — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Purple blotchबैंगनी धब्बाજાંબલી ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: White specks grow into purplish, zoned blotches on leaves; tips die back.पत्तियों पर सफेद बिंदु जो बैंगनी ज़ोनदार धब्बों में बदलते; सिरे सूखते।પાન પર સફેદ ટપકાં જે જાંબલી પટ્ટાવાળા ડાઘમાં ફેરવાય; ટોચ સુકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Wider spacing, avoid leaf wetness, recommended fungicide with a sticker.अधिक दूरी, पत्तियाँ गीली न रहें, स्टिकर सहित अनुशंसित फफूँदनाशी।વધુ અંતર, પાન ભીના ન રહે, સ્ટીકર સાથે ભલામણ ફૂગનાશક.
Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Pale oval patches with greyish-violet mould; leaves bend and die in cool, humid weather.हल्के अंडाकार धब्बे, भूरी-बैंगनी फफूँद; ठंडे-नम मौसम में पत्तियाँ झुककर मरतीं।આછા અંડાકાર ડાઘ, ભૂખરી-જાંબલી ફૂગ; ઠંડા-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન વળી મરે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow and drainage, avoid overhead water, recommended fungicide.हवा व जल-निकासी, ऊपर से सिंचाई नहीं, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા અને નિતારણ, ઉપરથી પિયત નહિ, ભલામણ ફૂગનાશક.
Basal rotतल सड़नતળ સડો
Signsलक्षणચિહ્નો: Yellowing, wilting; the roots and bulb base rot, often in store.पीलापन, मुरझाना; जड़ें व कंद का तल सड़ता, अक्सर भंडारण में।પીળાશ, ચીમળાવું; મૂળ અને ડુંગળીનો તળ સડે, ઘણીવાર સંગ્રહમાં.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Healthy sets, rotation, good drainage, Trichoderma, cure and store dry.स्वस्थ सेट, फसल-चक्र, अच्छी जल-निकासी, ट्राइकोडर्मा, सुखाकर भंडारण।તંદુરસ્ત સેટ, ફેરબદલી, સારું નિતારણ, ટ્રાઇકોડર્મા, સૂકવીને સંગ્રહ.
Pestsकीटજીવાત
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Silvery streaks and curled, distorted leaves; tiny slender insects in the leaf folds.चाँदी-सी धारियाँ व मुड़ी-विकृत पत्तियाँ; पत्ती-मोड़ में छोटे पतले कीट।રૂપેરી રેખાઓ અને વળેલા-વિકૃત પાન; પાનની ગડીમાં નાના પાતળા જીવડાં.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, neem, adequate moisture; a recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, नीम, पर्याप्त नमी; सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, પૂરતો ભેજ; મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Onion maggotप्याज़ मैगटડુંગળી મેગટ
Signsलक्षणચિહ્નો: Maggots tunnel into seedling and bulb bases; plants wilt and rot.मैगट अंकुर/कंद के तल में सुरंग बनाते; पौधे मुरझाकर सड़ते।મેગટ રોપા/ડુંગળીના તળમાં ભોગવે; છોડ ચીમળાઈ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean soil, rotation, avoid fresh manure, a recommended soil treatment.स्वच्छ मिट्टी, फसल-चक्र, कच्ची खाद नहीं, अनुशंसित मृदा-उपचार।ચોખ્ખી માટી, ફેરબદલી, કાચું ખાતર નહિ, ભલામણ જમીન-માવજત.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Bolting (early flowering)बोल्टिंग (अगेती फूल)બોલ્ટિંગ (વહેલું ફૂલ)
Causeकारणકારણ: Large seedlings or sets exposed to cold; temperature swings; sowing too early.बड़े पौधे/सेट का ठंड में आना; तापमान उतार-चढ़ाव; बहुत जल्दी बुवाई।મોટા રોપા/સેટ ઠંડીમાં આવવા; તાપમાન ફેરફાર; બહુ વહેલી વાવણી.
Fixउपायઉપાય: Sow on time, correct seedling/set size, avoid cold exposure, bolting-tolerant types.समय पर बुवाई, सही पौध/सेट आकार, ठंड से बचाव, बोल्टिंग-सहनशील किस्में।સમયસર વાવણી, યોગ્ય રોપા/સેટ માપ, ઠંડીથી બચાવ, બોલ્ટિંગ-સહનશીલ જાત.
Bulb splitting / doublingकंद का फटना/जुड़वाँડુંગળી ફાટવી/બેવડાવી
Causeकारणકારણ: Irregular watering (dry then wet); too-wide spacing; interrupted growth.अनियमित सिंचाई (सूखा फिर गीला); अधिक दूरी; बाधित वृद्धि।અનિયમિત પિયત (સૂકું પછી ભીનું); વધુ અંતર; અટકેલી વૃદ્ધિ.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, correct spacing, steady uninterrupted growth.समान नमी, सही दूरी, निरंतर स्थिर वृद्धि।સમાન ભેજ, યોગ્ય અંતર, સતત સ્થિર વૃદ્ધિ.
Tip burn / leaf scorchसिरा झुलसाટોચ દાઝ
Causeकारणકારણ: Potassium or water stress, hot dry winds, sometimes salty soil or water.पोटैशियम/जल-तनाव, गर्म सूखी हवाएँ, कभी खारी मिट्टी/पानी।પોટાશ/પાણી-તાણ, ગરમ સૂકા પવન, ક્યારેક ખારી માટી/પાણી.
Fixउपायઉપાય: Adequate potassium and even moisture; avoid salinity; rule out thrips or disease.पर्याप्त पोटैशियम व समान नमी; खारापन से बचें; थ्रिप्स/रोग की जाँच।પૂરતું પોટાશ અને સમાન ભેજ; ખારાશ ટાળો; થ્રિપ્સ/રોગ તપાસો.
Thick neck / poor bulbingमोटी गर्दनજાડી ડોક
Causeकारणકારણ: Too much nitrogen or water late; planting too late; heat arriving too early.देर से अधिक नाइट्रोजन/पानी; बहुत देर से रोपाई; जल्दी गर्मी।મોડેથી વધુ નાઇટ્રોજન/પાણી; બહુ મોડું વાવેતર; વહેલી ગરમી.
Fixउपायઉપાય: Stop nitrogen and reduce water near maturity; plant on time; right variety for the region.परिपक्वता पर नाइट्रोजन बंद व पानी कम; समय पर रोपाई; क्षेत्र हेतु सही किस्म।પાક પાકતી વખતે નાઇટ્રોજન બંધ અને પાણી ઘટાડો; સમયસર વાવેતર; વિસ્તાર માટે યોગ્ય જાત.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale and yellow; thin, slow growth; small bulbs.पुरानी पत्तियाँ हल्की व पीली; पतली, धीमी वृद्धि; छोटे कंद।જૂના પાન આછા અને પીળા; પાતળી, ધીમી વૃદ્ધિ; નાની ડુંગળી.
Fixउपायઉપાય: Nitrogen in early split doses; stop nitrogen near maturity; add manure.नाइट्रोजन शुरुआती विभाजित मात्रा में; परिपक्वता पर नाइट्रोजन बंद; खाद डालें।નાઇટ્રોજન શરૂઆતી વિભાજિત માત્રામાં; પાક પાકતી વખતે નાઇટ્રોજન બંધ; ખાતર આપો.
Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)
Signsलक्षणચિહ્નો: Leaf tips and margins yellow then scorch; soft bulbs that store poorly.पत्ती-सिरे व किनारे पीले फिर झुलसे; मुलायम कंद जो भंडारण में खराब।પાનની ટોચ અને કિનારી પીળી પછી દાઝે; પોચી ડુંગળી જે સંગ્રહમાં બગડે.
Fixउपायઉપાય: Apply potash; keep moisture even; avoid excess nitrogen.पोटाश दें; नमी समान रखें; अधिक नाइट्रोजन से बचें।પોટાશ આપો; ભેજ સમાન રાખો; વધુ નાઇટ્રોજન ટાળો.
Sulphur (S)सल्फर (S)સલ્ફર (S)
Signsलक्षणચિહ્નો: Newer leaves uniformly pale-yellow; low pungency and yield.नई पत्तियाँ समान रूप से हल्की-पीली; तीखापन व उपज कम।નવા પાન એકસરખા આછા-પીળા; તીખાશ અને ઉપજ ઓછી.
Fixउपायઉપાય: Apply gypsum or ammonium sulphate; onions respond strongly to sulphur.जिप्सम या अमोनियम सल्फेट दें; प्याज़ सल्फर पर अच्छी प्रतिक्रिया देता है।જિપ્સમ કે એમોનિયમ સલ્ફેટ આપો; ડુંગળી સલ્ફરને સારો પ્રતિસાદ આપે.
Zinc (Zn)ज़िंक (Zn)ઝિંક (Zn)
Signsलक्षणચિહ્નો: Short, pale, streaky leaves with stunted growth on zinc-poor soils.ज़िंक-न्यून मिट्टी में छोटी, हल्की, धारीदार पत्तियाँ व बौनी वृद्धि।ઝિંક-ઓછી જમીનમાં ટૂંકા, આછા, રેખાવાળા પાન અને ઠીંગણી વૃદ્ધિ.
Fixउपायઉપાય: Foliar or soil zinc sulphate.ज़िंक सल्फेट पर्ण/मृदा द्वारा।ઝિંક સલ્ફેટ પર્ણ/જમીન દ્વારા.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.