Marigoldगेंदाગલગોટા — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Damping-offआर्द्र गलन (डैम्पिंग-ऑफ)ડેમ્પિંગ-ઓફ
Signsलक्षणચિહ્નો: Seedlings rot at the soil line and topple in the nursery; patches of collapsed seedlings in wet, crowded beds.पौध मिट्टी-रेखा पर सड़कर नर्सरी में गिरतीं; गीली, घनी क्यारियों में गिरी पौध के धब्बे।રોપા જમીન-રેખાએ સડી નર્સરીમાં ઢળે; ભીના, ગીચ ક્યારામાં ઢળેલા રોપાના ધાબા.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Treated seed, well-drained media, avoid over-watering and dense sowing, drench with bio-agent or recommended fungicide.उपचारित बीज, सुनिकासी माध्यम, अधिक पानी व घनी बुवाई नहीं, जैव-एजेंट/अनुशंसित फफूँदनाशी ड्रेंच।માવજત બીજ, સારા નિતારવાળું માધ્યમ, વધુ પાણી અને ગીચ વાવણી નહિ, જૈવ-એજન્ટ/ભલામણ ફૂગનાશક ડ્રેન્ચ.
Alternaria flower blight & leaf spotअल्टरनेरिया पुष्प झुलसा व पर्ण धब्बाઅલ્ટરનેરિયા ફૂલ બ્લાઇટ અને પાન ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: Brown spots with rings on leaves; flower petals brown and rot in humid weather, so blooms spoil.पत्तियों पर छल्लेदार भूरे धब्बे; नमी में पंखुड़ियाँ भूरी-सड़तीं, फूल खराब।પાન પર કડાવાળા ભૂરા ડાઘ; ભેજમાં પાંખડી ભૂરી-સડે, ફૂલ બગડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing and airflow, remove infected leaves and blooms, avoid overhead irrigation, recommended fungicide at first spots.दूरी व हवा, संक्रमित पत्ते-फूल हटाएँ, ऊपरी सिंचाई नहीं, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર અને હવા, ચેપી પાન-ફૂલ કાઢો, ઉપરથી પિયત નહિ, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
Powdery mildewचूर्णिल आसिताપાવડરી મિલ્ડ્યુ
Signsलक्षणચિહ્નો: White powdery growth on leaves and shoots; leaves yellow and dry and plants weaken.पत्तियों व प्ररोहों पर सफेद चूर्णी वृद्धि; पत्तियाँ पीली-सूखतीं, पौधे कमज़ोर।પાન અને ફૂટ પર સફેદ ભૂકી વૃદ્ધિ; પાન પીળા-સૂકાય, છોડ નબળા.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Avoid dense stand, improve airflow and sunlight, recommended fungicide or sulphur at first sign.घना स्टैंड न रखें, हवा व धूप सुधारें, पहले लक्षण पर अनुशंसित फफूँदनाशी/सल्फर।ગીચ સ્ટેન્ડ ટાળો, હવા અને તડકો સુધારો, પ્રથમ ચિહ્ને ભલામણ ફૂગનાશક/સલ્ફર.
Pestsकीटજીવાત
Red spider mitesलाल मकड़ी (माइट)લાલ કથીરી
Signsलक्षणચિહ્નો: Fine webbing and pale stippling on the underside of leaves in hot, dry weather; leaves bronze and dry.गर्म-सूखे में पत्ती की निचली सतह पर महीन जाला व फीके बिंदु; पत्तियाँ कांस्य-सूखतीं।ગરમ-સૂકામાં પાનની નીચે ઝીણી જાળ અને આછા ટપકાં; પાન કાંસ્ય-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Avoid dust and water stress, spray undersides with water, conserve predatory mites, recommended miticide if severe.धूल व जल-दबाव से बचें, निचली सतह पर पानी छिड़कें, परभक्षी माइट बचाएँ, गंभीर हो तो अनुशंसित माइटनाशी।ધૂળ અને પાણી-તાણ ટાળો, નીચલી સપાટીએ પાણી છાંટો, પરભક્ષી કથીરી બચાવો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કથીરીનાશક.
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Rasping of buds and flowers gives silvery streaks and distorted, discoloured blooms.कलियों-फूलों की खुरचन से चाँदी जैसी धारियाँ व विकृत, बदरंग फूल।કળી-ફૂલ ઘસાવાથી ચાંદી જેવી છટા અને વિકૃત, ઝાંખા ફૂલ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार हटाएँ, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ કાઢો, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Bud borer / caterpillarकली छेदक / इल्लीકળી કોરી / ઈયળ
Signsलक्षणચિહ્નો: Caterpillars bore into buds and flowers and feed inside, leaving holes and frass; blooms spoil.सूँडियाँ कलियों-फूलों में घुसकर भीतर खातीं, छेद व मल छोड़तीं; फूल खराब।ઈયળ કળી-ફૂલમાં કોરી અંદર ખાય, કાણાં અને હગાર છોડે; ફૂલ બગડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Handpick, use pheromone traps, conserve natural enemies, recommended insecticide at bud stage.हाथ से बीनें, फेरोमोन ट्रैप, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, कली अवस्था पर अनुशंसित कीटनाशी।હાથે વીણો, ફેરોમોન ટ્રેપ, કુદરતી શત્રુ બચાવો, કળી અવસ્થાએ ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Flower & bud dropफूल-कली गिरनाફૂલ-કળી ખરવી
Causeकारणકારણ: Heat, moisture stress or heavy cloudy-wet spells cause buds and flowers to drop.गर्मी, नमी दबाव या अधिक बादल-गीले दौर से कलियाँ व फूल गिरते।ગરમી, ભેજ તાણ કે વધુ વાદળ-ભીના ગાળાથી કળી અને ફૂલ ખરે.
Fixउपायઉપાય: Steady moisture and balanced nutrition through flowering, avoid stress and waterlogging.फूल भर स्थिर नमी व संतुलित पोषण, दबाव व जल-भराव से बचें।ફૂલ દરમ્યાન સ્થિર ભેજ અને સંતુલિત પોષણ, તાણ અને પાણી ભરાવો ટાળો.
Leggy weak growth / poor floweringलंबी कमज़ोर बढ़वार / कम फूलલાંબી નબળી વૃદ્ધિ / ઓછું ફૂલ
Causeकारणકારણ: Low light, over-crowding or excess nitrogen give tall, soft plants with few flowers.कम रोशनी, अधिक भीड़ या अधिक नाइट्रोजन से लंबे, मुलायम पौधे व कम फूल।ઓછો પ્રકાશ, વધુ ગીચતા કે વધુ નાઇટ્રોજનથી ઊંચા, પોચા છોડ અને ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Full sun, correct spacing, pinch early for bushiness, balanced (not excess) nitrogen.पूरी धूप, सही दूरी, झाड़ीदार हेतु जल्दी पिंचिंग, संतुलित (अधिक नहीं) नाइट्रोजन।પૂરો તડકો, યોગ્ય અંતર, ઝાડી માટે વહેલી પિંચિંગ, સંતુલિત (વધુ નહિ) નાઇટ્રોજન.
Sun & heat scorch on bloomsधूप-ताप से फूल झुलसनाતડકો-ગરમીથી ફૂલ બળવું
Causeकारणકારણ: Very high heat and dry wind scorch petal edges and fade flower colour.बहुत अधिक गर्मी व सूखी हवा पंखुड़ी-किनारे झुलसातीं व रंग फीका करतीं।બહુ ગરમી અને સૂકો પવન પાંખડી-કિનારી બાળે અને રંગ ઝાંખો કરે.
Fixउपायઉપાય: Adequate moisture, mulch, and avoid moisture stress at flowering during peak heat.पर्याप्त नमी, मल्च, चरम गर्मी में फूल समय नमी दबाव से बचें।પૂરતો ભેજ, મલ્ચ, ટોચની ગરમીમાં ફૂલ વખતે ભેજ તાણ ટાળો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow overall; stunted plants with few blooms.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर समग्र पीली; बौने पौधे, कम फूल।જૂના પાન ફિક્કા પછી આખા પીળા; ઠીંગણા છોડ, ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with well-rotted manure.भली-भाँति सड़ी खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित।સારી કોહવાયેલ ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and delayed flowering.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़ व देर से फूल।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ અને મોડું ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting; correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस; मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ; જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on lime-rich or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; चूना-युक्त/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ચૂનાવાળી/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage and soil organic matter.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी व मृदा जैविक पदार्थ सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર અને જમીન સેન્દ્રિય તત્વ સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.
Marigoldगेंदाગલગોટા — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Damping-offआर्द्र गलन (डैम्पिंग-ऑफ)ડેમ્પિંગ-ઓફ
Signsलक्षणચિહ્નો: Seedlings rot at the soil line and topple in the nursery; patches of collapsed seedlings in wet, crowded beds.पौध मिट्टी-रेखा पर सड़कर नर्सरी में गिरतीं; गीली, घनी क्यारियों में गिरी पौध के धब्बे।રોપા જમીન-રેખાએ સડી નર્સરીમાં ઢળે; ભીના, ગીચ ક્યારામાં ઢળેલા રોપાના ધાબા.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Treated seed, well-drained media, avoid over-watering and dense sowing, drench with bio-agent or recommended fungicide.उपचारित बीज, सुनिकासी माध्यम, अधिक पानी व घनी बुवाई नहीं, जैव-एजेंट/अनुशंसित फफूँदनाशी ड्रेंच।માવજત બીજ, સારા નિતારવાળું માધ્યમ, વધુ પાણી અને ગીચ વાવણી નહિ, જૈવ-એજન્ટ/ભલામણ ફૂગનાશક ડ્રેન્ચ.
Alternaria flower blight & leaf spotअल्टरनेरिया पुष्प झुलसा व पर्ण धब्बाઅલ્ટરનેરિયા ફૂલ બ્લાઇટ અને પાન ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: Brown spots with rings on leaves; flower petals brown and rot in humid weather, so blooms spoil.पत्तियों पर छल्लेदार भूरे धब्बे; नमी में पंखुड़ियाँ भूरी-सड़तीं, फूल खराब।પાન પર કડાવાળા ભૂરા ડાઘ; ભેજમાં પાંખડી ભૂરી-સડે, ફૂલ બગડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing and airflow, remove infected leaves and blooms, avoid overhead irrigation, recommended fungicide at first spots.दूरी व हवा, संक्रमित पत्ते-फूल हटाएँ, ऊपरी सिंचाई नहीं, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર અને હવા, ચેપી પાન-ફૂલ કાઢો, ઉપરથી પિયત નહિ, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
Powdery mildewचूर्णिल आसिताપાવડરી મિલ્ડ્યુ
Signsलक्षणચિહ્નો: White powdery growth on leaves and shoots; leaves yellow and dry and plants weaken.पत्तियों व प्ररोहों पर सफेद चूर्णी वृद्धि; पत्तियाँ पीली-सूखतीं, पौधे कमज़ोर।પાન અને ફૂટ પર સફેદ ભૂકી વૃદ્ધિ; પાન પીળા-સૂકાય, છોડ નબળા.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Avoid dense stand, improve airflow and sunlight, recommended fungicide or sulphur at first sign.घना स्टैंड न रखें, हवा व धूप सुधारें, पहले लक्षण पर अनुशंसित फफूँदनाशी/सल्फर।ગીચ સ્ટેન્ડ ટાળો, હવા અને તડકો સુધારો, પ્રથમ ચિહ્ને ભલામણ ફૂગનાશક/સલ્ફર.
Pestsकीटજીવાત
Red spider mitesलाल मकड़ी (माइट)લાલ કથીરી
Signsलक्षणચિહ્નો: Fine webbing and pale stippling on the underside of leaves in hot, dry weather; leaves bronze and dry.गर्म-सूखे में पत्ती की निचली सतह पर महीन जाला व फीके बिंदु; पत्तियाँ कांस्य-सूखतीं।ગરમ-સૂકામાં પાનની નીચે ઝીણી જાળ અને આછા ટપકાં; પાન કાંસ્ય-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Avoid dust and water stress, spray undersides with water, conserve predatory mites, recommended miticide if severe.धूल व जल-दबाव से बचें, निचली सतह पर पानी छिड़कें, परभक्षी माइट बचाएँ, गंभीर हो तो अनुशंसित माइटनाशी।ધૂળ અને પાણી-તાણ ટાળો, નીચલી સપાટીએ પાણી છાંટો, પરભક્ષી કથીરી બચાવો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કથીરીનાશક.
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Rasping of buds and flowers gives silvery streaks and distorted, discoloured blooms.कलियों-फूलों की खुरचन से चाँदी जैसी धारियाँ व विकृत, बदरंग फूल।કળી-ફૂલ ઘસાવાથી ચાંદી જેવી છટા અને વિકૃત, ઝાંખા ફૂલ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार हटाएँ, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ કાઢો, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Bud borer / caterpillarकली छेदक / इल्लीકળી કોરી / ઈયળ
Signsलक्षणચિહ્નો: Caterpillars bore into buds and flowers and feed inside, leaving holes and frass; blooms spoil.सूँडियाँ कलियों-फूलों में घुसकर भीतर खातीं, छेद व मल छोड़तीं; फूल खराब।ઈયળ કળી-ફૂલમાં કોરી અંદર ખાય, કાણાં અને હગાર છોડે; ફૂલ બગડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Handpick, use pheromone traps, conserve natural enemies, recommended insecticide at bud stage.हाथ से बीनें, फेरोमोन ट्रैप, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, कली अवस्था पर अनुशंसित कीटनाशी।હાથે વીણો, ફેરોમોન ટ્રેપ, કુદરતી શત્રુ બચાવો, કળી અવસ્થાએ ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Flower & bud dropफूल-कली गिरनाફૂલ-કળી ખરવી
Causeकारणકારણ: Heat, moisture stress or heavy cloudy-wet spells cause buds and flowers to drop.गर्मी, नमी दबाव या अधिक बादल-गीले दौर से कलियाँ व फूल गिरते।ગરમી, ભેજ તાણ કે વધુ વાદળ-ભીના ગાળાથી કળી અને ફૂલ ખરે.
Fixउपायઉપાય: Steady moisture and balanced nutrition through flowering, avoid stress and waterlogging.फूल भर स्थिर नमी व संतुलित पोषण, दबाव व जल-भराव से बचें।ફૂલ દરમ્યાન સ્થિર ભેજ અને સંતુલિત પોષણ, તાણ અને પાણી ભરાવો ટાળો.
Leggy weak growth / poor floweringलंबी कमज़ोर बढ़वार / कम फूलલાંબી નબળી વૃદ્ધિ / ઓછું ફૂલ
Causeकारणકારણ: Low light, over-crowding or excess nitrogen give tall, soft plants with few flowers.कम रोशनी, अधिक भीड़ या अधिक नाइट्रोजन से लंबे, मुलायम पौधे व कम फूल।ઓછો પ્રકાશ, વધુ ગીચતા કે વધુ નાઇટ્રોજનથી ઊંચા, પોચા છોડ અને ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Full sun, correct spacing, pinch early for bushiness, balanced (not excess) nitrogen.पूरी धूप, सही दूरी, झाड़ीदार हेतु जल्दी पिंचिंग, संतुलित (अधिक नहीं) नाइट्रोजन।પૂરો તડકો, યોગ્ય અંતર, ઝાડી માટે વહેલી પિંચિંગ, સંતુલિત (વધુ નહિ) નાઇટ્રોજન.
Sun & heat scorch on bloomsधूप-ताप से फूल झुलसनाતડકો-ગરમીથી ફૂલ બળવું
Causeकारणકારણ: Very high heat and dry wind scorch petal edges and fade flower colour.बहुत अधिक गर्मी व सूखी हवा पंखुड़ी-किनारे झुलसातीं व रंग फीका करतीं।બહુ ગરમી અને સૂકો પવન પાંખડી-કિનારી બાળે અને રંગ ઝાંખો કરે.
Fixउपायઉપાય: Adequate moisture, mulch, and avoid moisture stress at flowering during peak heat.पर्याप्त नमी, मल्च, चरम गर्मी में फूल समय नमी दबाव से बचें।પૂરતો ભેજ, મલ્ચ, ટોચની ગરમીમાં ફૂલ વખતે ભેજ તાણ ટાળો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow overall; stunted plants with few blooms.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर समग्र पीली; बौने पौधे, कम फूल।જૂના પાન ફિક્કા પછી આખા પીળા; ઠીંગણા છોડ, ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with well-rotted manure.भली-भाँति सड़ी खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित।સારી કોહવાયેલ ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and delayed flowering.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़ व देर से फूल।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ અને મોડું ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting; correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस; मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ; જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on lime-rich or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; चूना-युक्त/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ચૂનાવાળી/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage and soil organic matter.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी व मृदा जैविक पदार्थ सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર અને જમીન સેન્દ્રિય તત્વ સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.