Gladiolusग्लेडियोलसગ્લેડિયોલસ — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Fusarium corm rot & wiltफ्यूजेरियम कंद सड़न व उकठाફ્યુઝેરિયમ કંદ સડો અને સુકારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Leaves yellow and wilt from the tips; brown rot rings inside the corm; plants collapse and corms rot in store.पत्तियाँ सिरे से पीली-मुरझातीं; कंद के भीतर भूरे सड़न-छल्ले; पौधे गिरते व भंडारण में कंद सड़ते।પાન ટોચથી પીળા-કરમાય; કંદ અંદર ભૂરા સડા-કડા; છોડ ઢળે અને સંગ્રહમાં કંદ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Plant healthy treated corms, long rotation, well-drained soil, cure and store corms cool and dry, discard rotted corms.स्वस्थ उपचारित कंद, लंबा फसल-चक्र, सुनिकासी मिट्टी, कंद क्योर कर ठंडे-सूखे में भंडारण, सड़े कंद हटाएँ।તંદુરસ્ત માવજત કંદ, લાંબી ફેરબદલી, સારા નિતારવાળી જમીન, કંદ ક્યોર કરી ઠંડા-સૂકામાં સંગ્રહ, સડેલા કંદ કાઢો.
Leaf spotपर्ण धब्बाપાન ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: Brown to reddish spots with pale centres on leaves and flower stalks in warm, humid weather; spots merge.गर्म-नम मौसम में पत्तियों व पुष्प-दंड पर हल्के केंद्र वाले भूरे-लाल धब्बे; धब्बे मिलते।ગરમ-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન અને ફૂલ-દાંડી પર આછા કેન્દ્રવાળા ભૂરા-રાતા ડાઘ; ડાઘ ભળે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing and airflow, avoid overhead irrigation, remove debris, recommended fungicide at first spots.दूरी व हवा, ऊपरी सिंचाई नहीं, अवशेष हटाएँ, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર અને હવા, ઉપરથી પિયત નહિ, કચરો કાઢો, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
Botrytis blightबोट्राइटिस झुलसा (धूसर फफूँद)બોટ્રાયટિસ બ્લાઇટ (ભૂખરી ફૂગ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Water-soaked spots and grey fuzzy mould on leaves, stalks and florets in cool, damp weather; blooms rot.ठंडे-नम मौसम में पत्तियों, दंड व पुष्पकों पर जलसिक्त धब्बे व धूसर रोमिल फफूँद; फूल सड़ते।ઠંડા-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન, દાંડી અને ફૂલ પર પાણી-ભીના ડાઘ અને ભૂખરી રુવાંટીવાળી ફૂગ; ફૂલ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid wetting foliage, remove infected parts, harvest spikes promptly, recommended fungicide in damp spells.हवा, पत्ते गीले न करें, संक्रमित भाग हटाएँ, बालियाँ शीघ्र काटें, नम दौर में अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, પાન ભીના ન કરો, ચેપી ભાગ કાઢો, સ્પાઇક ઝડપથી કાપો, ભેજવાળા ગાળે ભલામણ ફૂગનાશક.
Pestsकीटજીવાત
Gladiolus thripsग्लेडियोलस थ्रिप्सગ્લેડિયોલસ થ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Silvery flecks and streaks on leaves and florets; buds brown and fail to open; they carry over on stored corms.पत्तियों व पुष्पकों पर चाँदी जैसे धब्बे-धारियाँ; कलियाँ भूरी व नहीं खुलतीं; भंडारित कंद पर बने रहते।પાન અને ફૂલ પર ચાંદી જેવા ડાઘ-છટા; કળી ભૂરી અને ન ખૂલે; સંગ્રહ કંદ પર ટકી રહે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds, treat or dust corms before storage, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार हटाएँ, भंडारण से पहले कंद उपचार/डस्ट, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ કાઢો, સંગ્રહ પહેલાં કંદ માવજત/ડસ્ટ, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on tender leaves and spikes suck sap; honeydew and sooty mould; they carry over on corms and spread virus.कोमल पत्तियों व बालियों पर झुंड रस चूसते; स्राव व काली फफूँद; कंद पर बने रहते व विषाणु फैलाते।કૂમળા પાન અને સ્પાઇક પર ઝુંડ રસ ચૂસે; સ્રાવ અને કાળી ફૂગ; કંદ પર ટકે અને વાયરસ ફેલાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Yellow sticky traps, conserve ladybirds, neem, inspect stored corms, recommended insecticide at threshold.पीले चिपचिपे ट्रैप, लेडीबर्ड बचाएँ, नीम, भंडारित कंद जाँचें, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।પીળા ચીકણા ટ્રેપ, દાળિયા બચાવો, લીમડો, સંગ્રહ કંદ તપાસો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Spike bending (crooking)बाली मुड़ना (क्रुकिंग)સ્પાઇક વળવી (ક્રૂકિંગ)
Causeकारणકારણ: Spikes bend upward if laid flat after cutting or lit from one side; tall spikes also lodge in wind.कटाई बाद क्षैतिज रखने या एक ओर से रोशनी पर बालियाँ ऊपर मुड़तीं; लंबी बालियाँ हवा में गिरतीं भी।કાપ્યા પછી આડી રાખવાથી કે એક બાજુથી પ્રકાશથી સ્પાઇક ઉપર વળે; ઊંચી સ્પાઇક પવનમાં ઢળે પણ.
Fixउपायઉપાય: Keep cut spikes upright, stake plants, support tall spikes, avoid one-sided light in storage and transport.कटी बालियाँ सीधी रखें, पौधे सहारा दें, लंबी बालियाँ सहारा, भंडारण-परिवहन में एकतरफा रोशनी नहीं।કાપેલી સ્પાઇક ઊભી રાખો, છોડને ટેકો, ઊંચી સ્પાઇકને ટેકો, સંગ્રહ-વહનમાં એકતરફી પ્રકાશ નહિ.
Corm storage rotकंद भंडारण सड़नકંદ સંગ્રહ સડો
Causeकारणકારણ: Poorly cured, injured or diseased corms rot in warm, humid, poorly ventilated storage.कम क्योर, चोटिल या रोगग्रस्त कंद गर्म, नम, कम हवादार भंडारण में सड़ते।ઓછા ક્યોર, ઈજાગ્રસ્ત કે રોગિષ્ઠ કંદ ગરમ, ભેજવાળા, ઓછા હવાવાળા સંગ્રહમાં સડે.
Fixउपायઉપાય: Cure corms well, store cool, dry and airy, dust or treat before storage, discard damaged and rotted corms.कंद अच्छी तरह क्योर करें, ठंडे-सूखे-हवादार में भंडारण, भंडारण से पहले डस्ट/उपचार, क्षतिग्रस्त व सड़े कंद हटाएँ।કંદ સારી રીતે ક્યોર કરો, ઠંડા-સૂકા-હવાવાળામાં સંગ્રહ, સંગ્રહ પહેલાં ડસ્ટ/માવજત, ઈજાગ્રસ્ત અને સડેલા કંદ કાઢો.
Poor spike / blindnessकमज़ोर बाली / अंधापनનબળી સ્પાઇક / બ્લાઇન્ડનેસ
Causeकारणકારણ: Small or immature corms, heat or moisture stress, or poor nutrition give short spikes with few, poor florets.छोटे/अपरिपक्व कंद, गर्मी/नमी दबाव या कमज़ोर पोषण से छोटी बालियाँ व कम, कमज़ोर पुष्पक।નાના/અપરિપક્વ કંદ, ગરમી/ભેજ તાણ કે નબળા પોષણથી ટૂંકી સ્પાઇક અને ઓછા, નબળા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Plant large healthy corms, keep steady moisture and balanced nutrition, avoid stress at spike formation.बड़े स्वस्थ कंद रोपें, स्थिर नमी व संतुलित पोषण, बाली बनने पर दबाव से बचें।મોટા તંદુરસ્ત કંદ વાવો, સ્થિર ભેજ અને સંતુલિત પોષણ, સ્પાઇક બનવે તાણ ટાળો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow; thin, weak plants with short spikes.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर पीली; पतले, कमज़ोर पौधे, छोटी बालियाँ।જૂના પાન ફિક્કા પછી પીળા; પાતળા, નબળા છોડ, ટૂંકી સ્પાઇક.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with manure; top-dress at the spike stage.खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित; बाली अवस्था पर टॉप-ड्रेस।ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત; સ્પાઇક અવસ્થાએ ટોપ-ડ્રેસ.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and corm and spike development.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़, कंद व बाली विकास।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ, કંદ અને સ્પાઇક વિકાસ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting (placement); correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस (प्लेसमेंट); मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ (પ્લેસમેન્ટ); જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on alkaline or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; क्षारीय/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ક્ષારીય/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.
Gladiolusग्लेडियोलसગ્લેડિયોલસ — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Fusarium corm rot & wiltफ्यूजेरियम कंद सड़न व उकठाફ્યુઝેરિયમ કંદ સડો અને સુકારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Leaves yellow and wilt from the tips; brown rot rings inside the corm; plants collapse and corms rot in store.पत्तियाँ सिरे से पीली-मुरझातीं; कंद के भीतर भूरे सड़न-छल्ले; पौधे गिरते व भंडारण में कंद सड़ते।પાન ટોચથી પીળા-કરમાય; કંદ અંદર ભૂરા સડા-કડા; છોડ ઢળે અને સંગ્રહમાં કંદ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Plant healthy treated corms, long rotation, well-drained soil, cure and store corms cool and dry, discard rotted corms.स्वस्थ उपचारित कंद, लंबा फसल-चक्र, सुनिकासी मिट्टी, कंद क्योर कर ठंडे-सूखे में भंडारण, सड़े कंद हटाएँ।તંદુરસ્ત માવજત કંદ, લાંબી ફેરબદલી, સારા નિતારવાળી જમીન, કંદ ક્યોર કરી ઠંડા-સૂકામાં સંગ્રહ, સડેલા કંદ કાઢો.
Leaf spotपर्ण धब्बाપાન ડાઘ
Signsलक्षणચિહ્નો: Brown to reddish spots with pale centres on leaves and flower stalks in warm, humid weather; spots merge.गर्म-नम मौसम में पत्तियों व पुष्प-दंड पर हल्के केंद्र वाले भूरे-लाल धब्बे; धब्बे मिलते।ગરમ-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન અને ફૂલ-દાંડી પર આછા કેન્દ્રવાળા ભૂરા-રાતા ડાઘ; ડાઘ ભળે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing and airflow, avoid overhead irrigation, remove debris, recommended fungicide at first spots.दूरी व हवा, ऊपरी सिंचाई नहीं, अवशेष हटाएँ, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર અને હવા, ઉપરથી પિયત નહિ, કચરો કાઢો, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
Botrytis blightबोट्राइटिस झुलसा (धूसर फफूँद)બોટ્રાયટિસ બ્લાઇટ (ભૂખરી ફૂગ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Water-soaked spots and grey fuzzy mould on leaves, stalks and florets in cool, damp weather; blooms rot.ठंडे-नम मौसम में पत्तियों, दंड व पुष्पकों पर जलसिक्त धब्बे व धूसर रोमिल फफूँद; फूल सड़ते।ઠંડા-ભેજવાળા હવામાનમાં પાન, દાંડી અને ફૂલ પર પાણી-ભીના ડાઘ અને ભૂખરી રુવાંટીવાળી ફૂગ; ફૂલ સડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid wetting foliage, remove infected parts, harvest spikes promptly, recommended fungicide in damp spells.हवा, पत्ते गीले न करें, संक्रमित भाग हटाएँ, बालियाँ शीघ्र काटें, नम दौर में अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, પાન ભીના ન કરો, ચેપી ભાગ કાઢો, સ્પાઇક ઝડપથી કાપો, ભેજવાળા ગાળે ભલામણ ફૂગનાશક.
Pestsकीटજીવાત
Gladiolus thripsग्लेडियोलस थ्रिप्सગ્લેડિયોલસ થ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Silvery flecks and streaks on leaves and florets; buds brown and fail to open; they carry over on stored corms.पत्तियों व पुष्पकों पर चाँदी जैसे धब्बे-धारियाँ; कलियाँ भूरी व नहीं खुलतीं; भंडारित कंद पर बने रहते।પાન અને ફૂલ પર ચાંદી જેવા ડાઘ-છટા; કળી ભૂરી અને ન ખૂલે; સંગ્રહ કંદ પર ટકી રહે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds, treat or dust corms before storage, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार हटाएँ, भंडारण से पहले कंद उपचार/डस्ट, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ કાઢો, સંગ્રહ પહેલાં કંદ માવજત/ડસ્ટ, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on tender leaves and spikes suck sap; honeydew and sooty mould; they carry over on corms and spread virus.कोमल पत्तियों व बालियों पर झुंड रस चूसते; स्राव व काली फफूँद; कंद पर बने रहते व विषाणु फैलाते।કૂમળા પાન અને સ્પાઇક પર ઝુંડ રસ ચૂસે; સ્રાવ અને કાળી ફૂગ; કંદ પર ટકે અને વાયરસ ફેલાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Yellow sticky traps, conserve ladybirds, neem, inspect stored corms, recommended insecticide at threshold.पीले चिपचिपे ट्रैप, लेडीबर्ड बचाएँ, नीम, भंडारित कंद जाँचें, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।પીળા ચીકણા ટ્રેપ, દાળિયા બચાવો, લીમડો, સંગ્રહ કંદ તપાસો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Spike bending (crooking)बाली मुड़ना (क्रुकिंग)સ્પાઇક વળવી (ક્રૂકિંગ)
Causeकारणકારણ: Spikes bend upward if laid flat after cutting or lit from one side; tall spikes also lodge in wind.कटाई बाद क्षैतिज रखने या एक ओर से रोशनी पर बालियाँ ऊपर मुड़तीं; लंबी बालियाँ हवा में गिरतीं भी।કાપ્યા પછી આડી રાખવાથી કે એક બાજુથી પ્રકાશથી સ્પાઇક ઉપર વળે; ઊંચી સ્પાઇક પવનમાં ઢળે પણ.
Fixउपायઉપાય: Keep cut spikes upright, stake plants, support tall spikes, avoid one-sided light in storage and transport.कटी बालियाँ सीधी रखें, पौधे सहारा दें, लंबी बालियाँ सहारा, भंडारण-परिवहन में एकतरफा रोशनी नहीं।કાપેલી સ્પાઇક ઊભી રાખો, છોડને ટેકો, ઊંચી સ્પાઇકને ટેકો, સંગ્રહ-વહનમાં એકતરફી પ્રકાશ નહિ.
Corm storage rotकंद भंडारण सड़नકંદ સંગ્રહ સડો
Causeकारणકારણ: Poorly cured, injured or diseased corms rot in warm, humid, poorly ventilated storage.कम क्योर, चोटिल या रोगग्रस्त कंद गर्म, नम, कम हवादार भंडारण में सड़ते।ઓછા ક્યોર, ઈજાગ્રસ્ત કે રોગિષ્ઠ કંદ ગરમ, ભેજવાળા, ઓછા હવાવાળા સંગ્રહમાં સડે.
Fixउपायઉપાય: Cure corms well, store cool, dry and airy, dust or treat before storage, discard damaged and rotted corms.कंद अच्छी तरह क्योर करें, ठंडे-सूखे-हवादार में भंडारण, भंडारण से पहले डस्ट/उपचार, क्षतिग्रस्त व सड़े कंद हटाएँ।કંદ સારી રીતે ક્યોર કરો, ઠંડા-સૂકા-હવાવાળામાં સંગ્રહ, સંગ્રહ પહેલાં ડસ્ટ/માવજત, ઈજાગ્રસ્ત અને સડેલા કંદ કાઢો.
Poor spike / blindnessकमज़ोर बाली / अंधापनનબળી સ્પાઇક / બ્લાઇન્ડનેસ
Causeकारणકારણ: Small or immature corms, heat or moisture stress, or poor nutrition give short spikes with few, poor florets.छोटे/अपरिपक्व कंद, गर्मी/नमी दबाव या कमज़ोर पोषण से छोटी बालियाँ व कम, कमज़ोर पुष्पक।નાના/અપરિપક્વ કંદ, ગરમી/ભેજ તાણ કે નબળા પોષણથી ટૂંકી સ્પાઇક અને ઓછા, નબળા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Plant large healthy corms, keep steady moisture and balanced nutrition, avoid stress at spike formation.बड़े स्वस्थ कंद रोपें, स्थिर नमी व संतुलित पोषण, बाली बनने पर दबाव से बचें।મોટા તંદુરસ્ત કંદ વાવો, સ્થિર ભેજ અને સંતુલિત પોષણ, સ્પાઇક બનવે તાણ ટાળો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow; thin, weak plants with short spikes.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर पीली; पतले, कमज़ोर पौधे, छोटी बालियाँ।જૂના પાન ફિક્કા પછી પીળા; પાતળા, નબળા છોડ, ટૂંકી સ્પાઇક.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with manure; top-dress at the spike stage.खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित; बाली अवस्था पर टॉप-ड्रेस।ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત; સ્પાઇક અવસ્થાએ ટોપ-ડ્રેસ.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and corm and spike development.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़, कंद व बाली विकास।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ, કંદ અને સ્પાઇક વિકાસ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting (placement); correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस (प्लेसमेंट); मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ (પ્લેસમેન્ટ); જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on alkaline or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; क्षारीय/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ક્ષારીય/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.