Skip to Content
Cluster bean (Guar) — Plant Protection: Diseases, Pests, Disorders & Deficiencies | KisanGuide
Languageभाषाભાષા
Plant Protectionफसल सुरक्षाપાક સંરક્ષણ · Fabaceae

Cluster bean (Guar)ग्वारગુવાર — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર

Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.

Familyकुलકુળ
Fabaceae
Diseasesरोगરોગ
3
Pestsकीटજીવાત
3
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
3
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
3
Showदिखाएँબતાવો

Diseasesरोगરોગ

Bacterial blightजीवाणु अंगमारीજીવાણુ ઝાળ

Bacterialजीवाणु जनितજીવાણુજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Water-soaked spots turning brown with yellow halos on leaves and pods.पत्तियों व फलियों पर जल-युक्त धब्बे भूरे होते, पीला घेरा।પાન અને શીંગ પર પાણીપોચા ડાઘ ભૂરા થાય, પીળું કૂંડાળું.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean seed, avoid overhead water and wet-work, copper spray.स्वच्छ बीज, ऊपर से सिंचाई व गीले में काम नहीं, ताम्र छिड़काव।ચોખ્ખું બીજ, ઉપરથી પિયત અને ભીનામાં કામ નહિ, તાંબા છંટકાવ.

Alternaria leaf spotअल्टरनेरिया पर्ण धब्बाઅલ્ટરનેરિયા પાન ડાઘ

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: Dark brown spots with concentric rings on leaves; leaves yellow and dry.पत्तियों पर संकेंद्रित छल्लों वाले गहरे भूरे धब्बे; पत्तियाँ पीली होकर सूखतीं।પાન પર કેન્દ્રિત કૂંડાળાવાળા ઘેરા ભૂરા ડાઘ; પાન પીળા થઈ સુકાય.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Clean seed, rotation, spacing, remove debris, recommended fungicide.स्वच्छ बीज, फसल-चक्र, दूरी, अवशेष हटाएँ, अनुशंसित फफूँदनाशी।ચોખ્ખું બીજ, ફેરબદલી, અંતર, કચરો કાઢો, ભલામણ ફૂગનાશક.

Powdery mildewचूर्णिल आसिताભૂકી છારો

Fungalफफूँद जनितફૂગજન્ય

Signsलक्षणચિહ્નો: White powder on leaves; early yellowing.पत्तियों पर सफेद चूर्ण; जल्दी पीलापन।પાન પર સફેદ ભૂકી; વહેલી પીળાશ.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing, sunlight, sulphur or recommended fungicide.दूरी, धूप, सल्फर या अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર, તડકો, સલ્ફર કે ભલામણ ફૂગનાશક.

Pestsकीटજીવાત

Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on shoots and pods; honeydew; spread viruses.प्ररोहों व फलियों पर बस्तियाँ; स्राव; विषाणु फैलाते।અંકુર અને શીંગ પર વસાહતો; સ્રાવ; વાઇરસ ફેલાવે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Yellow sticky traps, neem, natural enemies, insecticide if heavy.पीले चिपचिपे ट्रैप, नीम, प्राकृतिक शत्रु, अधिक हो तो कीटनाशी।પીળા સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ, વધુ હોય તો કીટનાશક.

Pod borerफली छेदकશીંગ કોરનાર ઈયળ

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Caterpillars bore into pods and eat the developing seeds.इल्लियाँ फलियों में घुसकर विकसित बीज खातीं।ઈયળ શીંગમાં ઘૂસી વિકસતા દાણા ખાય.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Pheromone traps, Bt or neem, recommended insecticide on young larvae.फेरोमोन ट्रैप, Bt या नीम, छोटी इल्ली पर अनुशंसित कीटनाशी।ફેરોમોન ટ્રેપ, Bt કે લીમડો, નાની ઈયળ વખતે ભલામણ કીટનાશક.

Whiteflyसफेद मक्खीસફેદ માખી

Pestकीटજીવાત

Signsलक्षणચિહ્નો: Tiny white insects on leaf undersides; honeydew, sooty mould; spread mosaic.पत्ती की निचली सतह पर छोटे सफेद कीट; स्राव, काली फफूँद; मोज़ेक फैलाते।પાનની નીચલી સપાટીએ નાના સફેદ જીવડાં; સ્રાવ, કાળી ફૂગ; મોઝેક ફેલાવે.

Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Yellow sticky traps, neem, reflective mulch, insecticide at threshold.पीले चिपचिपे ट्रैप, नीम, परावर्तक मल्च, सीमा पर कीटनाशी।પીળા સ્ટીકી ટ્રેપ, લીમડો, પરાવર્તક મલ્ચ, મર્યાદાએ કીટનાશક.

Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર

Flower & pod dropफूल व फली झड़नाફૂલ અને શીંગ ખરવું

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Flowers and young pods drop under heat or water stress.गर्मी या जल-तनाव में फूल व छोटी फलियाँ झड़तीं।ગરમી કે પાણી-તાણમાં ફૂલ અને નાની શીંગ ખરે.

Fixउपायઉપાય: Sow in the cool season, even moisture, avoid heat at flowering.ठंडी ऋतु में बुवाई, समान नमी, फूल समय गर्मी से बचें।ઠંડી ઋતુમાં વાવણી, સમાન ભેજ, ફૂલ વખતે ગરમી ટાળો.

Poor pod fillखराब फली भरावખરાબ શીંગ ભરાવ

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Pods stay flat or half-filled from heat, drought or poor nutrition.गर्मी, सूखा या कमज़ोर पोषण से फलियाँ चपटी/आधी भरी।ગરમી, દુકાળ કે નબળા પોષણથી શીંગ ચપટી/અડધી ભરેલી.

Fixउपायઉપાય: Even moisture at pod fill, balanced P and K, right season.फली भराव पर समान नमी, संतुलित P व K, सही ऋतु।શીંગ ભરાવ વખતે સમાન ભેજ, સંતુલિત P અને K, યોગ્ય ઋતુ.

Yellowing from waterloggingजल-जमाव से पीलापनપાણી ભરાવાથી પીળાશ

Disorderविकारવિકાર

Causeकारणકારણ: Yellowing and stunting in waterlogged soil.जल-जमाव मिट्टी में पीलापन व बौनापन।પાણી ભરાયેલી માટીમાં પીળાશ અને ઠીંગણાપણું.

Fixउपायઉપાય: Improve drainage; avoid over-irrigation.जल-निकासी सुधारें; अधिक सिंचाई न करें।નિતારણ સુધારો; વધુ પિયત ટાળો.

Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ

Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Dull, dark leaves; weak roots and poor nodulation; slow growth.सुस्त, गहरी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़ें व गाँठें; धीमी वृद्धि।ઝાંખા, ઘેરા પાન; નબળા મૂળ અને ગંડિકા; ધીમી વૃદ્ધિ.

Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at sowing; correct soil pH.बुवाई पर फॉस्फोरस दें; मिट्टी का pH ठीक करें।વાવણીએ ફોસ્ફરસ આપો; જમીનનો pH સુધારો.

Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Older-leaf margin scorch; weak stems; poor pod fill.पुरानी पत्तियों के किनारे झुलसे; कमज़ोर तना; खराब फली भराव।જૂના પાનની કિનારી દાઝે; નબળા થડ; ખરાબ શીંગ ભરાવ.

Fixउपायઉપાય: Apply potash; keep moisture even.पोटाश दें; नमी समान रखें।પોટાશ આપો; ભેજ સમાન રાખો.

Molybdenum (Mo)मॉलिब्डेनम (Mo)મોલિબ્ડેનમ (Mo)

Deficiencyकमीઉણપ

Signsलक्षणચિહ્નો: Pale, poorly nodulated plants on acid soils (nitrogen fixation fails).अम्लीय मिट्टी में हल्के, कमज़ोर-गाँठ पौधे (नाइट्रोजन स्थिरीकरण बाधित)।ખાટી જમીનમાં આછા, નબળી-ગંડિકાવાળા છોડ (નાઇટ્રોજન સ્થિરીકરણ અટકે).

Fixउपायઉપાય: Sodium molybdate; lime acid soils; ensure good rhizobium.सोडियम मॉलिब्डेट; अम्लीय मिट्टी में चूना; अच्छा राइज़ोबियम।સોડિયમ મોલિબ્ડેટ; ખાટી જમીનમાં ચૂનો; સારું રાઇઝોબિયમ.

IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ

Prevention & resistant varietiesरोकथाम व प्रतिरोधी किस्मेंઅટકાવ અને પ્રતિકારક જાતClean seed, resistant types, rotation, drainageस्वच्छ बीज, प्रतिरोधी किस्में, फसल-चक्र, जल-निकासीચોખ્ખું બીજ, પ્રતિકારક જાત, ફેરબદલી, નિતારણ
Cultural & field hygieneकृषि-क्रियाएँ व खेत स्वच्छताખેતી-ક્રિયા અને ખેતર સ્વચ્છતાSpacing, mulch, remove debris & affected plantsदूरी, मल्च, अवशेष व प्रभावित पौधे हटाएँઅંતર, મલ્ચ, કચરો અને અસરગ્રસ્ત છોડ દૂર કરો
Monitoring & scoutingनिगरानी व सर्वेक्षणદેખરેખ અને સર્વેક્ષણCheck weekly; act at the first signसाप्ताहिक जाँच; पहले लक्षण पर कार्रवाईસાપ્તાહિક તપાસ; પ્રથમ ચિહ્ને પગલાં
Biological & organicजैविक व कार्बनिकજૈવિક અને સેન્દ્રિયTrichoderma, Pseudomonas, neem, natural enemiesट्राइकोडर्मा, स्यूडोमोनास, नीम, प्राकृतिक शत्रुટ્રાઇકોડર્મા, સ્યુડોમોનાસ, લીમડો, કુદરતી શત્રુ
Chemical — last resortरासायनिक — अंतिम उपायરાસાયણિક — છેલ્લો ઉપાયRecommended product at threshold; rotate; follow labelअनुशंसित उत्पाद सीमा पर; अदला-बदली; लेबल मानेंભલામણ ઉત્પાદન મર્યાદાએ; ફેરબદલી; લેબલ પાળો

Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.

Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો

Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.

KisanGuide

Practical, farmer-first crop guidance — cultivation, diseases, pests, disorders and deficiencies, in your language.व्यावहारिक, किसान-केंद्रित मार्गदर्शन — खेती, रोग, कीट, विकार व पोषक कमी, आपकी भाषा में।વ્યવહારુ, ખેડૂત-કેન્દ્રિત માર્ગદર્શન — ખેતી, રોગ, જીવાત, વિકાર અને પોષક ઉણપ, તમારી ભાષામાં.

Guidance is general — always follow local recommendations and read product labels before use.मार्गदर्शन सामान्य है — हमेशा स्थानीय अनुशंसा मानें और उपयोग से पूर्व लेबल पढ़ें।માર્ગદર્શન સામાન્ય છે — હંમેશા સ્થાનિક ભલામણ પાળો અને વપરાશ પૂર્વે લેબલ વાંચો.