Chrysanthemumगुलदाउदीસેવંતી — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Leaf spot (Septoria / Alternaria)पर्ण धब्बा (सेप्टोरिया/अल्टरनेरिया)પાન ડાઘ (સેપ્ટોરિયા/અલ્ટરનેરિયા)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dark brown to black spots on lower leaves first; spots enlarge, leaves yellow and dry upward.पहले निचली पत्तियों पर गहरे भूरे-काले धब्बे; धब्बे बढ़ते, पत्तियाँ ऊपर की ओर पीली-सूखतीं।પહેલા નીચલા પાન પર ઘેરા-ભૂરા-કાળા ડાઘ; ડાઘ મોટા થાય, પાન ઉપર તરફ પીળા-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Remove lower infected leaves, airflow and spacing, avoid wetting foliage, recommended fungicide at first spots.निचली संक्रमित पत्तियाँ हटाएँ, हवा व दूरी, पत्ते गीले न करें, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।નીચલા ચેપી પાન કાઢો, હવા અને અંતર, પાન ભીના ન કરો, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
White rustसफेद रतुआસફેદ ગેરુ
Signsलक्षणચિહ્નો: Buff to white raised pustules on the underside of leaves with yellow dimples above; serious and spreads fast.पत्ती की निचली सतह पर पीताभ-सफेद उभरे दाने, ऊपर पीले गड्ढे; गंभीर व तेज़ फैलता।પાનની નીચલી સપાટીએ પીળાશ-સફેદ ઉપસેલા ડાઘ, ઉપર પીળા ખાડા; ગંભીર અને ઝડપી ફેલાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Use clean planting material, remove and destroy infected leaves, quarantine new plants, recommended fungicide.स्वच्छ रोपण सामग्री, संक्रमित पत्तियाँ हटाकर नष्ट करें, नए पौधे क्वारंटीन, अनुशंसित फफूँदनाशी।ચોખ્ખી રોપણ સામગ્રી, ચેપી પાન કાઢી નાશ કરો, નવા છોડ ક્વોરન્ટીન, ભલામણ ફૂગનાશક.
Wilt / root rotउकठा / जड़ सड़नસુકારો / મૂળ સડો
Signsलक्षणચિહ્નો: Yellowing, wilting and drying from lower leaves up; browned stem base and rotted roots, worst in wet soil.निचली पत्तियों से ऊपर पीलापन, मुरझाना व सूखना; तना-आधार भूरा व जड़ें सड़ी, गीली मिट्टी में अधिक।નીચલા પાનથી ઉપર પીળાશ, કરમાવું અને સૂકાવું; થડ-પાયો ભૂરો અને મૂળ સડેલા, ભીની જમીનમાં વધુ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Use clean cuttings, well-drained media, avoid waterlogging, treated soil, resistant types.स्वच्छ कटिंग, सुनिकासी माध्यम, जल-भराव से बचें, उपचारित मृदा, प्रतिरोधी किस्में।ચોખ્ખી કટકી, સારા નિતારવાળું માધ્યમ, પાણી ભરાવો ટાળો, માવજત જમીન, પ્રતિકારક જાત.
Pestsकीटજીવાત
Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on tender tips and buds suck sap; honeydew, sooty mould and distorted buds — they also spread virus.कोमल शीर्ष व कलियों पर झुंड रस चूसते; स्राव, काली फफूँद व विकृत कलियाँ — विषाणु भी फैलाते।કૂમળી ટોચ અને કળી પર ઝુંડ રસ ચૂસે; સ્રાવ, કાળી ફૂગ અને વિકૃત કળી — વાયરસ પણ ફેલાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Wash off, yellow sticky traps, conserve ladybirds, neem, recommended insecticide at threshold.धोएँ, पीले चिपचिपे ट्रैप, लेडीबर्ड बचाएँ, नीम, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।ધુઓ, પીળા ચીકણા ટ્રેપ, દાળિયા બચાવો, લીમડો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Rasping of buds and florets gives streaked, browned, distorted flowers; they can spread virus.कलियों-पुष्पकों की खुरचन से धारीदार, भूरे, विकृत फूल; विषाणु फैला सकते।કળી-ફૂલ ઘસાવાથી છટાદાર, ભૂરા, વિકૃત ફૂલ; વાયરસ ફેલાવી શકે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds and spent blooms, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार व मुरझाए फूल हटाएँ, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ અને વળી ગયેલા ફૂલ કાઢો, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Leaf minerपर्ण सुरंगक (लीफ माइनर)પાન કોરી-માખી (લીફ માઇનર)
Signsलक्षणચિહ્નો: Winding pale tunnels ('mines') inside leaves made by maggots; heavy mining dries leaves.मैगट द्वारा पत्तियों के भीतर टेढ़ी फीकी सुरंगें ('माइन'); अधिक माइनिंग पत्तियाँ सुखाती।ઈયળ દ્વારા પાન અંદર વાંકીચૂકી આછી ટનલ ('માઇન'); વધુ માઇનિંગ પાન સૂકવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Remove and destroy mined leaves, yellow sticky traps, conserve parasitoids, recommended insecticide if severe.माइन पत्तियाँ हटाकर नष्ट करें, पीले चिपचिपे ट्रैप, परजीवी बचाएँ, गंभीर हो तो अनुशंसित कीटनाशी।માઇન પાન કાઢી નાશ કરો, પીળા ચીકણા ટ્રેપ, પરજીવી બચાવો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કીટનાશક.
Red spider mitesलाल मकड़ी (माइट)લાલ કથીરી
Signsलक्षणચિહ્નો: Fine webbing and pale stippling under leaves in hot, dry weather; leaves bronze and dry.गर्म-सूखे में पत्ती के नीचे महीन जाला व फीके बिंदु; पत्तियाँ कांस्य-सूखतीं।ગરમ-સૂકામાં પાન નીચે ઝીણી જાળ અને આછા ટપકાં; પાન કાંસ્ય-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hose undersides, raise humidity, avoid dust and stress, recommended miticide if severe.निचली सतह धोएँ, आर्द्रता बढ़ाएँ, धूल व दबाव से बचें, गंभीर हो तो अनुशंसित माइटनाशी।નીચલી સપાટી ધુઓ, ભેજ વધારો, ધૂળ અને તાણ ટાળો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કથીરીનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Photoperiod flowering problemsदिन-अवधि फूल समस्याદિવસ-લંબાઈ ફૂલ સમસ્યા
Causeकारणકારણ: Chrysanthemum is a short-day plant; long days or stray night light from lamps delay or prevent flowering.गुलदाउदी अल्प-दिवसीय पौधा; लंबे दिन या लैंप की रात-रोशनी फूल में देरी/रुकावट करती।સેવંતી ટૂંકા-દિવસનો છોડ; લાંબા દિવસ કે લેમ્પની રાત-પ્રકાશ ફૂલ મોડું/અટકાવે.
Fixउपायઉપાય: Avoid stray night light, use the correct short-day season, use black-out or lighting schedules for timed bloom.रात-रोशनी से बचें, सही अल्प-दिवस मौसम, समयबद्ध फूल हेतु ब्लैक-आउट/लाइटिंग शेड्यूल।રાત-પ્રકાશ ટાળો, યોગ્ય ટૂંકા-દિવસ ઋતુ, સમયબદ્ધ ફૂલ માટે બ્લેક-આઉટ/લાઇટિંગ શેડ્યૂલ.
Petal / flower blight in wet weatherगीले मौसम में पुष्प झुलसाભીના હવામાનમાં ફૂલ બ્લાઇટ
Causeकारणકારણ: Cool, damp, humid spells (often Botrytis) rot petals, spotting and browning open blooms.ठंडे, नम, आर्द्र दौर (प्रायः बोट्राइटिस) पंखुड़ियाँ सड़ातें, खुले फूल धब्बेदार-भूरे।ઠંડા, ભેજવાળા ગાળા (ઘણી વાર બોટ્રાયટિસ) પાંખડી સડાવે, ખૂલેલા ફૂલ ડાઘવાળા-ભૂરા.
Fixउपायઉપાય: Airflow, avoid overhead watering, remove spent and infected blooms, recommended fungicide in wet spells.हवा, ऊपरी सिंचाई नहीं, मुरझाए व संक्रमित फूल हटाएँ, गीले दौर में अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, ઉપરથી પિયત નહિ, વળી ગયેલા અને ચેપી ફૂલ કાઢો, ભીના ગાળે ભલામણ ફૂગનાશક.
Leggy plants / weak stemsलंबे कमज़ोर पौधे / दुर्बल तनेલાંબા નબળા છોડ / નબળા થડ
Causeकारणકારણ: Low light, crowding or excess nitrogen give tall, soft stems that flop and flower poorly.कम रोशनी, भीड़ या अधिक नाइट्रोजन से लंबे, मुलायम तने जो झुकते व कम फूलते।ઓછો પ્રકાશ, ગીચતા કે વધુ નાઇટ્રોજનથી ઊંચા, પોચા થડ જે ઢળે અને ઓછું ફૂલે.
Fixउपायઉપાય: Full sun, pinch early for bushiness, correct spacing, balanced nitrogen, stake tall types.पूरी धूप, झाड़ीदार हेतु जल्दी पिंचिंग, सही दूरी, संतुलित नाइट्रोजन, लंबी किस्में सहारा।પૂરો તડકો, ઝાડી માટે વહેલી પિંચિંગ, યોગ્ય અંતર, સંતુલિત નાઇટ્રોજન, ઊંચી જાતને ટેકો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow overall; small plants with few blooms.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर समग्र पीली; छोटे पौधे, कम फूल।જૂના પાન ફિક્કા પછી આખા પીળા; નાના છોડ, ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with manure.खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित।ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and delayed flowering.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़ व देर से फूल।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ અને મોડું ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting; correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस; मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ; જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on lime-rich or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; चूना-युक्त/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ચૂનાવાળી/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.
Chrysanthemumगुलदाउदीસેવંતી — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Leaf spot (Septoria / Alternaria)पर्ण धब्बा (सेप्टोरिया/अल्टरनेरिया)પાન ડાઘ (સેપ્ટોરિયા/અલ્ટરનેરિયા)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dark brown to black spots on lower leaves first; spots enlarge, leaves yellow and dry upward.पहले निचली पत्तियों पर गहरे भूरे-काले धब्बे; धब्बे बढ़ते, पत्तियाँ ऊपर की ओर पीली-सूखतीं।પહેલા નીચલા પાન પર ઘેરા-ભૂરા-કાળા ડાઘ; ડાઘ મોટા થાય, પાન ઉપર તરફ પીળા-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Remove lower infected leaves, airflow and spacing, avoid wetting foliage, recommended fungicide at first spots.निचली संक्रमित पत्तियाँ हटाएँ, हवा व दूरी, पत्ते गीले न करें, पहले धब्बों पर अनुशंसित फफूँदनाशी।નીચલા ચેપી પાન કાઢો, હવા અને અંતર, પાન ભીના ન કરો, પ્રથમ ડાઘે ભલામણ ફૂગનાશક.
White rustसफेद रतुआસફેદ ગેરુ
Signsलक्षणચિહ્નો: Buff to white raised pustules on the underside of leaves with yellow dimples above; serious and spreads fast.पत्ती की निचली सतह पर पीताभ-सफेद उभरे दाने, ऊपर पीले गड्ढे; गंभीर व तेज़ फैलता।પાનની નીચલી સપાટીએ પીળાશ-સફેદ ઉપસેલા ડાઘ, ઉપર પીળા ખાડા; ગંભીર અને ઝડપી ફેલાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Use clean planting material, remove and destroy infected leaves, quarantine new plants, recommended fungicide.स्वच्छ रोपण सामग्री, संक्रमित पत्तियाँ हटाकर नष्ट करें, नए पौधे क्वारंटीन, अनुशंसित फफूँदनाशी।ચોખ્ખી રોપણ સામગ્રી, ચેપી પાન કાઢી નાશ કરો, નવા છોડ ક્વોરન્ટીન, ભલામણ ફૂગનાશક.
Wilt / root rotउकठा / जड़ सड़नસુકારો / મૂળ સડો
Signsलक्षणચિહ્નો: Yellowing, wilting and drying from lower leaves up; browned stem base and rotted roots, worst in wet soil.निचली पत्तियों से ऊपर पीलापन, मुरझाना व सूखना; तना-आधार भूरा व जड़ें सड़ी, गीली मिट्टी में अधिक।નીચલા પાનથી ઉપર પીળાશ, કરમાવું અને સૂકાવું; થડ-પાયો ભૂરો અને મૂળ સડેલા, ભીની જમીનમાં વધુ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Use clean cuttings, well-drained media, avoid waterlogging, treated soil, resistant types.स्वच्छ कटिंग, सुनिकासी माध्यम, जल-भराव से बचें, उपचारित मृदा, प्रतिरोधी किस्में।ચોખ્ખી કટકી, સારા નિતારવાળું માધ્યમ, પાણી ભરાવો ટાળો, માવજત જમીન, પ્રતિકારક જાત.
Pestsकीटજીવાત
Aphidsमाहू (एफिड)મોલો (એફિડ)
Signsलक्षणચિહ્નો: Colonies on tender tips and buds suck sap; honeydew, sooty mould and distorted buds — they also spread virus.कोमल शीर्ष व कलियों पर झुंड रस चूसते; स्राव, काली फफूँद व विकृत कलियाँ — विषाणु भी फैलाते।કૂમળી ટોચ અને કળી પર ઝુંડ રસ ચૂસે; સ્રાવ, કાળી ફૂગ અને વિકૃત કળી — વાયરસ પણ ફેલાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Wash off, yellow sticky traps, conserve ladybirds, neem, recommended insecticide at threshold.धोएँ, पीले चिपचिपे ट्रैप, लेडीबर्ड बचाएँ, नीम, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।ધુઓ, પીળા ચીકણા ટ્રેપ, દાળિયા બચાવો, લીમડો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Thripsथ्रिप्सથ્રિપ્સ
Signsलक्षणચિહ્નો: Rasping of buds and florets gives streaked, browned, distorted flowers; they can spread virus.कलियों-पुष्पकों की खुरचन से धारीदार, भूरे, विकृत फूल; विषाणु फैला सकते।કળી-ફૂલ ઘસાવાથી છટાદાર, ભૂરા, વિકૃત ફૂલ; વાયરસ ફેલાવી શકે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Blue sticky traps, remove weeds and spent blooms, conserve natural enemies, recommended insecticide at threshold.नीले चिपचिपे ट्रैप, खरपतवार व मुरझाए फूल हटाएँ, प्राकृतिक शत्रु बचाएँ, सीमा पर अनुशंसित कीटनाशी।વાદળી ચીકણા ટ્રેપ, નીંદણ અને વળી ગયેલા ફૂલ કાઢો, કુદરતી શત્રુ બચાવો, મર્યાદાએ ભલામણ કીટનાશક.
Leaf minerपर्ण सुरंगक (लीफ माइनर)પાન કોરી-માખી (લીફ માઇનર)
Signsलक्षणચિહ્નો: Winding pale tunnels ('mines') inside leaves made by maggots; heavy mining dries leaves.मैगट द्वारा पत्तियों के भीतर टेढ़ी फीकी सुरंगें ('माइन'); अधिक माइनिंग पत्तियाँ सुखाती।ઈયળ દ્વારા પાન અંદર વાંકીચૂકી આછી ટનલ ('માઇન'); વધુ માઇનિંગ પાન સૂકવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Remove and destroy mined leaves, yellow sticky traps, conserve parasitoids, recommended insecticide if severe.माइन पत्तियाँ हटाकर नष्ट करें, पीले चिपचिपे ट्रैप, परजीवी बचाएँ, गंभीर हो तो अनुशंसित कीटनाशी।માઇન પાન કાઢી નાશ કરો, પીળા ચીકણા ટ્રેપ, પરજીવી બચાવો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કીટનાશક.
Red spider mitesलाल मकड़ी (माइट)લાલ કથીરી
Signsलक्षणચિહ્નો: Fine webbing and pale stippling under leaves in hot, dry weather; leaves bronze and dry.गर्म-सूखे में पत्ती के नीचे महीन जाला व फीके बिंदु; पत्तियाँ कांस्य-सूखतीं।ગરમ-સૂકામાં પાન નીચે ઝીણી જાળ અને આછા ટપકાં; પાન કાંસ્ય-સૂકાય.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hose undersides, raise humidity, avoid dust and stress, recommended miticide if severe.निचली सतह धोएँ, आर्द्रता बढ़ाएँ, धूल व दबाव से बचें, गंभीर हो तो अनुशंसित माइटनाशी।નીચલી સપાટી ધુઓ, ભેજ વધારો, ધૂળ અને તાણ ટાળો, ગંભીર હોય તો ભલામણ કથીરીનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Photoperiod flowering problemsदिन-अवधि फूल समस्याદિવસ-લંબાઈ ફૂલ સમસ્યા
Causeकारणકારણ: Chrysanthemum is a short-day plant; long days or stray night light from lamps delay or prevent flowering.गुलदाउदी अल्प-दिवसीय पौधा; लंबे दिन या लैंप की रात-रोशनी फूल में देरी/रुकावट करती।સેવંતી ટૂંકા-દિવસનો છોડ; લાંબા દિવસ કે લેમ્પની રાત-પ્રકાશ ફૂલ મોડું/અટકાવે.
Fixउपायઉપાય: Avoid stray night light, use the correct short-day season, use black-out or lighting schedules for timed bloom.रात-रोशनी से बचें, सही अल्प-दिवस मौसम, समयबद्ध फूल हेतु ब्लैक-आउट/लाइटिंग शेड्यूल।રાત-પ્રકાશ ટાળો, યોગ્ય ટૂંકા-દિવસ ઋતુ, સમયબદ્ધ ફૂલ માટે બ્લેક-આઉટ/લાઇટિંગ શેડ્યૂલ.
Petal / flower blight in wet weatherगीले मौसम में पुष्प झुलसाભીના હવામાનમાં ફૂલ બ્લાઇટ
Causeकारणકારણ: Cool, damp, humid spells (often Botrytis) rot petals, spotting and browning open blooms.ठंडे, नम, आर्द्र दौर (प्रायः बोट्राइटिस) पंखुड़ियाँ सड़ातें, खुले फूल धब्बेदार-भूरे।ઠંડા, ભેજવાળા ગાળા (ઘણી વાર બોટ્રાયટિસ) પાંખડી સડાવે, ખૂલેલા ફૂલ ડાઘવાળા-ભૂરા.
Fixउपायઉપાય: Airflow, avoid overhead watering, remove spent and infected blooms, recommended fungicide in wet spells.हवा, ऊपरी सिंचाई नहीं, मुरझाए व संक्रमित फूल हटाएँ, गीले दौर में अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, ઉપરથી પિયત નહિ, વળી ગયેલા અને ચેપી ફૂલ કાઢો, ભીના ગાળે ભલામણ ફૂગનાશક.
Leggy plants / weak stemsलंबे कमज़ोर पौधे / दुर्बल तनेલાંબા નબળા છોડ / નબળા થડ
Causeकारणકારણ: Low light, crowding or excess nitrogen give tall, soft stems that flop and flower poorly.कम रोशनी, भीड़ या अधिक नाइट्रोजन से लंबे, मुलायम तने जो झुकते व कम फूलते।ઓછો પ્રકાશ, ગીચતા કે વધુ નાઇટ્રોજનથી ઊંચા, પોચા થડ જે ઢળે અને ઓછું ફૂલે.
Fixउपायઉપાય: Full sun, pinch early for bushiness, correct spacing, balanced nitrogen, stake tall types.पूरी धूप, झाड़ीदार हेतु जल्दी पिंचिंग, सही दूरी, संतुलित नाइट्रोजन, लंबी किस्में सहारा।પૂરો તડકો, ઝાડી માટે વહેલી પિંચિંગ, યોગ્ય અંતર, સંતુલિત નાઇટ્રોજન, ઊંચી જાતને ટેકો.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Older leaves pale then yellow overall; small plants with few blooms.पुरानी पत्तियाँ फीकी फिर समग्र पीली; छोटे पौधे, कम फूल।જૂના પાન ફિક્કા પછી આખા પીળા; નાના છોડ, ઓછા ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply nitrogen in splits with manure.खाद के साथ नाइट्रोजन विभाजित।ખાતર સાથે નાઇટ્રોજન વિભાજિત.
Phosphorus (P)फॉस्फोरस (P)ફોસ્ફરસ (P)
Signsलक्षणચિહ્નો: Dull dark-green, sometimes purplish older leaves; poor roots and delayed flowering.सुस्त गहरी-हरी, कभी बैंगनी पुरानी पत्तियाँ; कमज़ोर जड़ व देर से फूल।ઝાંખા ઘેરા-લીલા, ક્યારેક જાંબલી જૂના પાન; નબળા મૂળ અને મોડું ફૂલ.
Fixउपायઉપાય: Apply phosphorus at planting; correct soil pH.रोपाई पर फॉस्फोरस; मृदा pH ठीक करें।રોપણીએ ફોસ્ફરસ; જમીન pH સુધારો.
Iron (Fe)लोहा (Fe)લોહ (Fe)
Signsलक्षणચિહ્નો: Youngest leaves yellow between green veins; common on lime-rich or waterlogged soils.सबसे नई पत्तियाँ हरी शिराओं के बीच पीली; चूना-युक्त/जल-भराव मिट्टी में सामान्य।સૌથી નવા પાન લીલી નસો વચ્ચે પીળા; ચૂનાવાળી/પાણી ભરાતી જમીનમાં સામાન્ય.
Fixउपायઉપાય: Foliar ferrous sulphate; improve drainage.पर्ण फेरस सल्फेट; जल-निकासी सुधारें।પર્ણ ફેરસ સલ્ફેટ; નિતાર સુધારો.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.