Bitter gourd (Karela)करेलाકારેલાં — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Angular yellow leaf patches with mould beneath.कोणीय पीले पत्ती-धब्बे, नीचे फफूँद।ખૂણાવાળા પીળા પાન-ડાઘ, નીચે ફૂગ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid wetness, recommended fungicide.हवा, गीलापन से बचें, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, ભીનાશ ટાળો, ભલામણ ફૂગનાશક.
Powdery mildewचूर्णिल आसिताભૂકી છારો
Signsलक्षणચિહ્નો: White powder on leaves; yellowing.पत्तियों पर सफेद चूर्ण; पीलापन।પાન પર સફેદ ભૂકી; પીળાશ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing, sulphur or recommended fungicide.दूरी, सल्फर या अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર, સલ્ફર કે ભલામણ ફૂગનાશક.
Mosaic virusमोज़ेक विषाणुમોઝેક વાઇરસ
Signsलक्षणચિહ્નો: Mottled, distorted leaves; small warty fruit.चित्तीदार, विकृत पत्तियाँ; छोटे मस्सेदार फल।ડાઘવાળા, વિકૃત પાન; નાના મસાવાળા ફળ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Control aphids/whitefly, remove infected plants, tolerant types.माहू/सफेद मक्खी रोकें, संक्रमित पौधे हटाएँ, सहनशील किस्में।મોલો/સફેદ માખી કાબૂમાં, ચેપગ્રસ્ત છોડ કાઢો, સહનશીલ જાત.
Pestsकीटજીવાત
Fruit flyफल मक्खीફળ માખી
Signsलक्षणચિહ્નો: The main pest; maggots ruin the fruit.मुख्य कीट; मैगट फल बर्बाद करते।મુખ્ય જીવાત; મેગટ ફળ બગાડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Cue-lure traps, bait, destroy fallen fruit, bagging.क्यू-ल्योर ट्रैप, चारा, गिरे फल नष्ट, बैगिंग।ક્યૂ-લ્યોર ટ્રેપ, બેઇટ, ખરેલ ફળ નાશ, બેગિંગ.
Red pumpkin beetleलाल कद्दू भृंगલાલ કોળા ભમરો
Signsलक्षणચિહ્નો: Beetles skeletonise leaves; root grubs.भृंग पत्तियाँ कुतरते; जड़-ग्रब।ભમરા પાન કોરે; મૂળ-ઈયળ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick, neem, seedling protection.हाथ से चुनें, नीम, अंकुर सुरक्षा।હાથથી વીણો, લીમડો, રોપા રક્ષણ.
Epilachna (hadda) beetleएपिलेकना (हड्डा) भृंगએપિલેકના (હડ્ડા) ભમરો
Signsलक्षणચિહ્નો: Adults and grubs scrape leaves to a lacework.वयस्क व ग्रब पत्तियाँ खुरचकर जालीदार बनातें।પુખ્ત અને ઈયળ પાન ખોતરી જાળી જેવા બનાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick beetles/grubs/eggs, neem, recommended insecticide.भृंग/ग्रब/अंडे हाथ से हटाएँ, नीम, अनुशंसित कीटनाशी।ભમરા/ઈયળ/ઈંડાં હાથથી કાઢો, લીમડો, ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Flower/fruit dropफूल/फल झड़नाફૂલ/ફળ ખરવું
Causeकारणકારણ: Shedding under heat/water stress; poor pollination.गर्मी/जल-तनाव में झड़ना; कमज़ोर परागण।ગરમી/પાણી-તાણમાં ખરવું; નબળું પરાગનયન.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, pollination support.समान नमी, परागण में मदद।સમાન ભેજ, પરાગનયનમાં મદદ.
Poor fruit setखराब फल-बंधખરાબ ફળ-બંધ
Causeकारणકારણ: Mostly male flowers early, or heat reduces set.शुरू में अधिक नर फूल, या गर्मी से बंध कम।શરૂમાં વધુ નર ફૂલ, કે ગરમીથી બંધ ઓછો.
Fixउपायઉપાય: Right season, encourage pollinators, good nutrition.सही ऋतु, परागणकर्ता बढ़ाएँ, अच्छा पोषण।યોગ્ય ઋતુ, પરાગ કરનારા વધારો, સારું પોષણ.
Misshapen fruitबेढंगा फलબેડોળ ફળ
Causeकारणકારણ: Uneven water or pollination gives crooked fruit.असमान पानी या परागण से मुड़ा फल।અસમાન પાણી કે પરાગનયનથી વળેલ ફળ.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, pollination support.समान नमी, परागण में मदद।સમાન ભેજ, પરાગનયનમાં મદદ.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Pale older leaves; weak vines.पुरानी पत्तियाँ हल्की; कमज़ोर बेल।જૂના પાન આછા; નબળી વેલ.
Fixउपायઉપાય: Split nitrogen; add manure.नाइट्रोजन विभाजित; खाद डालें।નાઇટ્રોજન વિભાજિત; ખાતર આપો.
Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)
Signsलक्षणચિહ્નો: Margin scorch; poor fruit fill.किनारे झुलसे; खराब फल भराव।કિનારી દાઝે; ખરાબ ફળ ભરાવ.
Fixउपायઉપાય: Apply potash; even moisture.पोटाश दें; समान नमी।પોટાશ આપો; સમાન ભેજ.
Magnesium (Mg)मैग्नीशियम (Mg)મેગ્નેશિયમ (Mg)
Signsलक्षणચિહ્નો: Interveinal yellowing of older leaves.पुरानी पत्तियों में शिरा-मध्य पीलापन।જૂના પાનમાં નસ-વચ્ચે પીળાશ.
Fixउपायઉપાય: Magnesium sulphate spray.मैग्नीशियम सल्फेट छिड़काव।મેગ્નેશિયમ સલ્ફેટ છંટકાવ.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.
Bitter gourd (Karela)करेलाકારેલાં — Diseases, Pests & Disorders— रोग, कीट व विकार— રોગ, જીવાત અને વિકાર
Its common diseases, pests, physiological disorders and nutrient deficiencies — with simple, IPM-first fixes.इसके सामान्य रोग, कीट, शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी — सरल, IPM-आधारित उपाय सहित।તેના સામાન્ય રોગ, જીવાત, શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ — સરળ, IPM-આધારિત ઉપાય સાથે.
Diseasesरोगરોગ
Downy mildewमृदुरोमिल आसिताતળછારો
Signsलक्षणચિહ્નો: Angular yellow leaf patches with mould beneath.कोणीय पीले पत्ती-धब्बे, नीचे फफूँद।ખૂણાવાળા પીળા પાન-ડાઘ, નીચે ફૂગ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Airflow, avoid wetness, recommended fungicide.हवा, गीलापन से बचें, अनुशंसित फफूँदनाशी।હવા, ભીનાશ ટાળો, ભલામણ ફૂગનાશક.
Powdery mildewचूर्णिल आसिताભૂકી છારો
Signsलक्षणચિહ્નો: White powder on leaves; yellowing.पत्तियों पर सफेद चूर्ण; पीलापन।પાન પર સફેદ ભૂકી; પીળાશ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Spacing, sulphur or recommended fungicide.दूरी, सल्फर या अनुशंसित फफूँदनाशी।અંતર, સલ્ફર કે ભલામણ ફૂગનાશક.
Mosaic virusमोज़ेक विषाणुમોઝેક વાઇરસ
Signsलक्षणચિહ્નો: Mottled, distorted leaves; small warty fruit.चित्तीदार, विकृत पत्तियाँ; छोटे मस्सेदार फल।ડાઘવાળા, વિકૃત પાન; નાના મસાવાળા ફળ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Control aphids/whitefly, remove infected plants, tolerant types.माहू/सफेद मक्खी रोकें, संक्रमित पौधे हटाएँ, सहनशील किस्में।મોલો/સફેદ માખી કાબૂમાં, ચેપગ્રસ્ત છોડ કાઢો, સહનશીલ જાત.
Pestsकीटજીવાત
Fruit flyफल मक्खीફળ માખી
Signsलक्षणચિહ્નો: The main pest; maggots ruin the fruit.मुख्य कीट; मैगट फल बर्बाद करते।મુખ્ય જીવાત; મેગટ ફળ બગાડે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Cue-lure traps, bait, destroy fallen fruit, bagging.क्यू-ल्योर ट्रैप, चारा, गिरे फल नष्ट, बैगिंग।ક્યૂ-લ્યોર ટ્રેપ, બેઇટ, ખરેલ ફળ નાશ, બેગિંગ.
Red pumpkin beetleलाल कद्दू भृंगલાલ કોળા ભમરો
Signsलक्षणચિહ્નો: Beetles skeletonise leaves; root grubs.भृंग पत्तियाँ कुतरते; जड़-ग्रब।ભમરા પાન કોરે; મૂળ-ઈયળ.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick, neem, seedling protection.हाथ से चुनें, नीम, अंकुर सुरक्षा।હાથથી વીણો, લીમડો, રોપા રક્ષણ.
Epilachna (hadda) beetleएपिलेकना (हड्डा) भृंगએપિલેકના (હડ્ડા) ભમરો
Signsलक्षणચિહ્નો: Adults and grubs scrape leaves to a lacework.वयस्क व ग्रब पत्तियाँ खुरचकर जालीदार बनातें।પુખ્ત અને ઈયળ પાન ખોતરી જાળી જેવા બનાવે.
Manageप्रबंधनવ્યવસ્થાપન: Hand-pick beetles/grubs/eggs, neem, recommended insecticide.भृंग/ग्रब/अंडे हाथ से हटाएँ, नीम, अनुशंसित कीटनाशी।ભમરા/ઈયળ/ઈંડાં હાથથી કાઢો, લીમડો, ભલામણ કીટનાશક.
Physiological disordersशारीरिक विकारશારીરિક વિકાર
Flower/fruit dropफूल/फल झड़नाફૂલ/ફળ ખરવું
Causeकारणકારણ: Shedding under heat/water stress; poor pollination.गर्मी/जल-तनाव में झड़ना; कमज़ोर परागण।ગરમી/પાણી-તાણમાં ખરવું; નબળું પરાગનયન.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, pollination support.समान नमी, परागण में मदद।સમાન ભેજ, પરાગનયનમાં મદદ.
Poor fruit setखराब फल-बंधખરાબ ફળ-બંધ
Causeकारणકારણ: Mostly male flowers early, or heat reduces set.शुरू में अधिक नर फूल, या गर्मी से बंध कम।શરૂમાં વધુ નર ફૂલ, કે ગરમીથી બંધ ઓછો.
Fixउपायઉપાય: Right season, encourage pollinators, good nutrition.सही ऋतु, परागणकर्ता बढ़ाएँ, अच्छा पोषण।યોગ્ય ઋતુ, પરાગ કરનારા વધારો, સારું પોષણ.
Misshapen fruitबेढंगा फलબેડોળ ફળ
Causeकारणકારણ: Uneven water or pollination gives crooked fruit.असमान पानी या परागण से मुड़ा फल।અસમાન પાણી કે પરાગનયનથી વળેલ ફળ.
Fixउपायઉપાય: Even moisture, pollination support.समान नमी, परागण में मदद।સમાન ભેજ, પરાગનયનમાં મદદ.
Nutrient deficienciesपोषक तत्व की कमीપોષક તત્વોની ઉણપ
Nitrogen (N)नाइट्रोजन (N)નાઇટ્રોજન (N)
Signsलक्षणચિહ્નો: Pale older leaves; weak vines.पुरानी पत्तियाँ हल्की; कमज़ोर बेल।જૂના પાન આછા; નબળી વેલ.
Fixउपायઉપાય: Split nitrogen; add manure.नाइट्रोजन विभाजित; खाद डालें।નાઇટ્રોજન વિભાજિત; ખાતર આપો.
Potassium (K)पोटैशियम (K)પોટાશ (K)
Signsलक्षणચિહ્નો: Margin scorch; poor fruit fill.किनारे झुलसे; खराब फल भराव।કિનારી દાઝે; ખરાબ ફળ ભરાવ.
Fixउपायઉપાય: Apply potash; even moisture.पोटाश दें; समान नमी।પોટાશ આપો; સમાન ભેજ.
Magnesium (Mg)मैग्नीशियम (Mg)મેગ્નેશિયમ (Mg)
Signsलक्षणચિહ્નો: Interveinal yellowing of older leaves.पुरानी पत्तियों में शिरा-मध्य पीलापन।જૂના પાનમાં નસ-વચ્ચે પીળાશ.
Fixउपायઉપાય: Magnesium sulphate spray.मैग्नीशियम सल्फेट छिड़काव।મેગ્નેશિયમ સલ્ફેટ છંટકાવ.
IPM strategy — from base to tipIPM रणनीति — आधार से शिखरIPM વ્યૂહ — પાયાથી ટોચ
Build from the bottom up — chemicals are the last, smallest step. Physiological disorders and nutrient deficiencies are fixed by correcting the cause (water, nutrition, weather), not by spraying.नीचे से ऊपर बनाएँ — रसायन अंतिम, सबसे छोटा कदम। शारीरिक विकार व पोषक तत्व की कमी कारण (पानी, पोषण, मौसम) सुधारने से ठीक होते हैं, छिड़काव से नहीं।નીચેથી ઉપર બનાવો — રસાયણ છેલ્લું, સૌથી નાનું પગલું. શારીરિક વિકાર અને પોષક તત્વોની ઉણપ કારણ (પાણી, પોષણ, હવામાન) સુધારવાથી મટે, છંટકાવથી નહિ.
Use crop-protection inputs safelyफसल-सुरक्षा उत्पाद सुरक्षित रूप से उपयोग करेंપાક-સંરક્ષણ ઇનપુટ સલામત રીતે વાપરો
Always read and follow the label. Use the correct dose. Wear gloves and a mask while mixing and spraying, and respect the pre-harvest interval. Put IPM first and treat chemicals as a last resort.हमेशा लेबल पढ़ें और मानें। सही मात्रा लें। मिलाते-छिड़कते समय दस्ताने-मास्क पहनें, और कटाई-पूर्व अंतराल का पालन करें। IPM को पहले रखें, रसायन अंतिम उपाय।હંમેશા લેબલ વાંચો અને પાળો. સાચો ડોઝ વાપરો. ભેળવતી-છાંટતી વખતે મોજાં-માસ્ક પહેરો, અને કાપણી-પૂર્વ અંતરાલ પાળો. IPM પ્રથમ, રસાયણ છેલ્લો ઉપાય.